יערלעכער פעסטיוואל פון ייִדישע כאָרן אין אשקלון

יערלעכער פעסטיוואל פון ייִדישע כאָרן אין אשקלון - “דער דועט ”העלען און אנדזשעלינע

“דער דועט ”העלען און אנדזשעלינע

אין ישראל פליט די צײַט באזונדערס גיך! דאכט זיך, ערשט נעכטן בין איך געווען אין אשקלון אויפן אל-ישראלדיקן ייִדישן כאָר-פעסטיוואל, און אָט איז שוין אדורך א יאָר, און איך בין ווידער געקומען אהער אויף א שימחה פון ייִדישער קולטור. דער זעלבער ריזיקער זאל פונעם אינטערנאציאָנאלן קאָנגרעס-צענטער, אָנגעפילט מיט ליבהאָבער פון ייִדישן ליד. אהער זײַנען זיך צונויפגעפאָרן די
בעסטע קאָלעקטיוון פון נײַן שטעט — פון קריית-שמונה אויף צפון ביז באר-שבע, די הויפּטשטאָט פון נגב.

ארײַנגעקומען אינעם זאל, האָט זיך מיר באלד א ווארף געטאָן אין די אויגן דער גרויסער פּלאקאט, אָנגעשריבן אין ייִדיש: ”ייִדיש-לשון, מאמע-לשון, ניט פארשטומט און ניט פארלאָשן“. די ווערטער וואָלטן געקאָנט זײַן א מאָטאָ סײַ פארן פעסטיוואל און סײַ פאר דער גאנצער ייִדיש-באוועגונג אין ישראל.

דער אנסאמבל ”קאָנסאָנאנס“ פון קריית-שמונה
דער אנסאמבל ”קאָנסאָנאנס“ פון קריית-שמונה

וואָס זשע זײַנען מײַנע אײַנדרוקן פונעם אויסהערן אלע אויפטריטן, בסך-הכל איבער דרײַ שעה? קודם-כל, דער ענטוזיאזם, דאָס ווערן פארכאפּט פונעם זינגען אויף ייִדיש — בײַ יונגע, באיאָרטע און גאָר אלטע-לײַט; און ווי פאראיאָרן, האָבן באזונדערס באפּוצט די מוזיקאלישע שימחה — די קינדער. די קינדער-כאָרן פון אשקלון און באר-שבע, דער דועט פון די חנעוודיקע מיידעלעך ”העלען און אנדזשעלינע“ האָבן ארויסגערופן בײַם עולם א הארציקע סימפּאטיע אויך דערפאר, ווײַל די קינדער האָבן רירנדיק געזונגען אויף ייִדיש, און זייער זינגען האָט זיך אָרגאניש געפּאָרט מיט דעם טעאטראלישן אופן אינטערפּרעטירן דאָס ליד.

בכלל האָט זיך הײַיאָר פארשטארקט די טענדענץ צו טעאטראליזירן די ייִדישע לידער. דער אנסאמבל פון קריית-שמונה, אָנגעפירט פון וולאדימיר קרוטשקאָווסקי, האָט פאָרגעשפּילט א גאצן הומאָריסטישן ספּעקטאקל אויפן יסוד פונעם באקאנטן ליד ”איציק האָט שוין חתונח געהאט“. מ’האָט געקאָנט דאָ זען א חופּה, געשטעלט אונטער דער פארשפּרייטער מוזיק פון מענדעלסאָנס מארש, ווי אויך לאכן פון דעם ווי דער בדחן ”באזעצט די כלה“. האָב איך שוין א טראכט געטאָן, אז אפשר איז טאקע כדאי צו פארברייטערן די ראמען פונעם אשקלונער כאָר-פעסטיוואל ביז א מוזיקאלישן טעאטראלן פעסטיוואל?

איך ווייס, אז אין פארשידענע שטעט פונקציאָנירן נישט ווייניק אמאטאָרישע מוזיקאליש-דראמאטישע אנסאמבלען, וואָס שפּילן אויף ייִדיש. זייער באטייליקונג אינעם אשקלונער פעסטיוואל וואָלט נאָר סטימולירט זייער טעטיקײַט, שוין אָפּגערעדט, אז דער פעסטיוואל אליין וואָלט זיך צעבליט מיט פארשיידנארטיקע טעאטראלע פארבן.

ווי פאראיאָרן, האָט די פּראָגראם געעפנט און געפירט אויף דרײַ שפּראכן — עברית, ייִדיש און רוסיש, — די טאלאנטירטע שולמית רעזניק. נאָך דעם האָבן די בינע, בײַטנדיק איינער דעם אנדערן, פארנומען 02 (!) קאָלעקטיוון, וואָס יעדער פון זיי האָט געקאָנט אויספירן נישט מער ווי צוויי לידער.

ס’איז אוואדי איבעריק צו רעדן, ווי וויכטיק איז די דאָזיקע אונטערנעמונג אין אשקלון. א באזונדערער יישר-כוח קומט דעם פּאָרפאָלק פאיִנע און מיכאל לײַנוואנד. זיי פירן דורך א ריזיקע צוגרייטונג-ארבעט במשך פונעם יאָר, העלפן ארויס אויסצוקלײַבן לידער, ריכטיק ארויסרעדן די ווערטער, הגם די פּראָבלעם פון זינגען ריכטיק אויף ייִדיש, האָט זיך געפילט אויפן פעסטיוואל אויף שריט און טריט. איך פארשטיי, אז סוף-כל-סוף, זײַנען די כאָרן אמאטאָרישע, און אז מענטשן נעמען זיך צונויף צו זינגען נישט בלויז צוליב זייער ליבע צום ליד, נאָר אויך סתם צו פארברענגען די צײַט. פון דעסטוועגן, האָט מען דאָס יאָר געקאָנט באמערקן א גרויסן אונטערשייד צווישן די כאָר-קאָלעקטיוון; אייניקע כאָרן האָבן זיך דערנעענטערט צו א געוויסן פּראָפעסיאָנעלן ניוואָ, און די אנדערע זײַנען פּשוט געווען זייער שוואך.

ס’איז אויך גוט נישט רעגולירט געוואָרן דער קלאנג-באלאנס פון די מיקראָפאָנען. בײַם שליסן דעם פעסטיוואל האָט מיכאל לײַנוואנד באמערקט, אז ס’איז זייער שווער דורכצופירן אזא גרויסן פעסטיוואל אין איין טאָג, און אז זײַן טרוים איז צו מאכן עס כאָטש אין צוויי טעג. ”דעמאָלט וועט זיכער אלץ קלאפּן!“ — האָט ער פארענדיקט זײַן אויפטריט.

פארשטייט זיך, אז א פעסטיוואל איז נישט קיין מוזיקאלישער פארמעסט; אויף א פעסטיוואל זײַנען קיין פארשפּילער ניטאָ — אלע געווינען פון דעם. דער פעסטיוואל אין אשקלון איז א שימחה, וווּ אלע ווערן פאראייניקט דורך א גרויסער ליבע צו געזאנג בכלל און צום ייִדישן ליד בפרט.


סערגאָ בענגעלסדאָרף

И ВНОВЬ АШКЕЛОН!

Как быстро летит время в Израиле! Казалось бы, только недавно я побывал в Ашкелоне, открыв для себя Всеизраильский фестиваль хоров, поющих на идише, но вот уже промелькнул год, и я вновь на этом празднике идишской культуры. И тот же огромный зал Международного центра конгрессов, до отказа заполненный любителями идишской песни, и так же восторженно принимала публика понравившиеся ей лучшие коллективы, приехавшие из девяти городов страны: от самого северного – Кирьят Шмона – до столицы Негева Беэр-Шевы.

Первое, что бросилось в глаза, когда я зашел в зрительный зал, – огромный баннер в середине сцены, где было написано на идише прекрасное двустишие: «Идиш-лошн, мамэ-лошн ныт фарштумт ун ныт фарлошн». Этот лозунг можно назвать и девизом фестиваля, и программой всего идишского движения в Израиле – чтобы наш язык «не онемел и не потух».
Каковы же были первые впечатления после прослушивания всех выступлений, длившихся более трех часов? Энтузиазм, увлеченность исполнителей, получавших удовольствие от своего пения, и пожилых, и молодых, и особенно детей, ставших, как и в прошлом году, украшением фестиваля. Детские хоры из Ашкелона и Беэр-Шевы, дуэт обаятельных девочек «Хелен и Анжелина» вызвали у зрителей особую симпатию и потому, что дети трогательно пели на идише, и потому, что их пение органично сочеталось с танцами и с элементами театра.
Вообще, в этом году явно усилилась тенденция к театрализации идишской песни, а коллектив из Кирьят Шмона (руководитель Владимир Крючковский) разыграл настоящий юмористический спектакль еврейской свадьбы, взяв за основу известную шуточную песню «Ицик хот шойн хасене гехат». Здесь была и хупа, и марш Мендельсона, и «ойсгевейгте калэ»… И потому подумалось, может быть, есть смысл расширить рамки фестиваля от чисто хорового до музыкально-театрального? Я знаю, что музыкально-драматические самодеятельные ансамбли на идише работают в разных городах Израиля. Участие в Ашкелонском фестивале явилось бы большим стимулом в их деятельности, а сам фестиваль обогатился бы новыми, театральными красками…
Как и в прошлом году, праздник еврейской песни открыла талантливая певица и ведущая Шуламит Резник. Затем началось выступление двадцати (!) коллективов, каждый из которых по условиям фестиваля мог исполнить не больше двух песен.
Нынешний хоровой «марафон» у меня, проработавшего свыше 20 лет педагогом в Академии музыки и отдавшего столько же времени возрождению еврейской культуры и музыки, вызвал разнообразные размышления. Конечно, о его важности говорить не приходится, и потому особая благодарность супругам Фаине и Михаэлю Лайнванд – незаменимым организаторам в последние годы и вдохновителям этого праздника еврейской хоровой музыки, энтузиастам языка идиш и еврейской культуры. Именно они в течение всего года между фестивалями проводят большую подготовительную работу, оказывая помощь в выборе репертуара и в вопросах правильного произношения на идише (хотя проблемы грамотного пения на идише, увы, пока остаются). Наверное, есть смысл повысить требовательность и в отношении художественного уровня некоторых коллективов. Я понимаю, что все хоры самодеятельные, что люди приходят петь в свое удовольствие, но как-то на сей раз больше ощущался перепад в исполнительском уровне между коллективами, приближающимися по мастерству к профессиональным, и явно любительским.
Некоторые коллективы стали «жертвами» неотрегулированного звукового баланса. Те, кто стоял у микрофонов, звучали иногда даже слишком громко, а те, кто не попал под подзвучку, – тускло. На закрытии фестиваля Михаэль Лайнванд говорил, что мечтает при таком количестве хоров распределить выступления хотя бы на два дня. Но это связано с большими расходами на ночлег, питание и т.д. Может быть, есть смысл, пока фестиваль проводится один день, разделить его на два захода – утренний и вечерний, чтобы дать хорам возможность приспособиться к сцене, а публике – отдохнуть днем. Наверное, не только мне после такого длительного сидения в зале было уже тяжело к концу воспринимать музыку.
И последнее. Читая программку выступления коллективов, я обратил внимание, что два из них – из Ришон-ле-Циона и Беэр-Шевы носят название «Реут». «Замечательно! – подумал я. – Два коллектива носят название молдавской реки, видимо, они связаны с выходцами из Молдовы, моей старой родины. А потом узнал, что «Реут» на иврите означает «дружба». Что ж, так как фестиваль – не конкурс, на нем нет победителей и побежденных, то победила реут – дружба. На закрытии всем руководителям коллективов в торжественной обстановке были вручены почетные дипломы и цветы, после чего ярко и многоголосно прозвучала «Атиква», которую вместе с участниками фестиваля пел весь зрительный зал.
Серго Бенгельсдорф

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *