”מײַן אייניקל בנימין“

”מײַן אייניקל בנימין“

litcult.ru, vashdosug.ru, myday74.ru

די פאָלקס-ארטיסטקע פון רוסלאנד ליִע אכעדזשאקאָווא וועט שפּילן אין ישראל די ראָלע פון א ייִדישער מאמע און באָבע!
ליודמילא אוליצקאיא האָט געשריבן איר פּיעסע וועגן א פרוי — רירנדיקער, אָבער הערשוויליקער מוטער, — זיך פאָרשטעלנדיק אין דער הויפּט-ראָלע גראָד די ארטיסטקע ליִע אכעדזשאקאָווא. און איר טרוים איז געוואָרן פארווירקלעכט. אויף די גרויסע בינעס פונעם מאלי טעאטער פאר די יונגע צוזעערס און סאנקט-פּעטערבורגער טעאטער פון מוזיקאלישער קאָמעדיע האָט מען געשפּילט די פּרעמיערעס פונעם ספּעקטאקל ”מײַן אייניקל בנימין“.
אָבער ס’וואָלט געווען מער ריכטיק אָנצורופן די פּיעסע ”מײַן באָבע אסתר“ — דאָס איז דער נאָמען פון דער הויפּט-העלדן, און זי, וועדליק עס כאראקטערעזירט זי דער מחבר, איז ”די לעצטע שטעטלדיקע ייִדישקע“. אָבער די ראָלע פון אסתר שפּילט אויס אכעדזשאקאָווא — און אָט פאר וואָס דערווערבט אן איבערקלײַבערישע שנײַדערקע און א היימישגעבאקענער דעספּאָט די שטריכן פון די תנכישע רחל און לאה.
ס’גייט א רייד וועגן די באָבעס ליבע, וואָס איז לויט מארסעל פּרוסטס מיינונג דאָס שטארקסטע און סאמע דערהויבענע מענטשישע געפיל. די פּיעסע פון ליודמילא אוליצקאיא איז וועגן די ליבע צו נאָך ניט געבוירענעם אייניקל פון א פרוי, וועלכע האָט פארלאָרן אין חורבן איר ערשטלינג, אירע עלטערן און אלע קרובים און פרײַנד.
אין איר היימשטאָט באָברוּיסק האָבן די נאציס פארניכטעט כמעט די גאנצע ייִדישע באפעלקערונג. און די לאנגע יאָרן טרוימט אסתר, אז זי וועט געפינען פאר איר איינציקן זון לייב א ייִדיש מיידל פון באָברוּיסק. זיי וועלן חתונה האָבן, בײַ זיי וועלן זײַן קינדער, און אין שטוב וועט נאָך א מאָל זײַן א לאנגער עסטיש און צו אָט דעם טיש וועט זיך נאָך א מאָל זעצן די גרויסע ייִדישע משפּחה. און די אייניקלעך וועלן באקומען די נעמען פון אירע אומגעקומענע מוטער, פאָטער, ברידער און שוועסטער. אסתר-אכעדזשאקאָווא דערלויבט נישט קיינעם צו צווייפלען אין אירע פּלענער.
א פרוי ”א פעלדמארשאל“ — זי האָט נישט נאָר געבויט פּלענער — זי האָט אָנגעהויבן זיי רעאליזירן. אין באָברוּיסק האָט אסתר געפונען סאָנעטשקע — די טאָכטער פון איר חברטע ”פון זייער א גוטער משפּחה“. אסתר זאָגט טרוימעריש: ”כ’וועל זי באפּוצן ווי א ליאלקע!“… און אין די דאָזיקע ווערטער זײַנען פאראן אזוי פיל אומעט, אזוי פיל פארלאנג אָפּצוגעבן אירע ווארעמקײַט און הארציקײַט, אז עס פארכאפּט דעם אָטעם און טרערן שטייען אין די אויגן.
בײַ אכעדזשאקאָווא — ווי בײַ טשאפּלינען — איז אין אצם נאטור דאָס קענען א בליץ טאָן מיט א שמייכל — דורך ווייטיק, דורך טרערן. זי קאָן גלײַכצײַטיק זײַן א לעפּישע, א קאָמישע, א נעבעכדיקע און א מאיעסטעטישע. ס’איז גענוג איר צו ”שטעלן“ אויף עטלעכע מינוטן איר ”פירמע“-שטים, אירע באקאנטע צו דעם גאנצן לאנד אינטאָנאציעס, און א פּשוטע מעשה ווערט פארוואנדלט אין אן עקסיסטענציעלער געשיכטע.
צוויי מאָמענטן ”האלטן“ דעם ספּעקטאקל ווי א בריק. דער ערשטער מאָנאָלאָג פון אסתר: ”סיאָמע איז אומגעקומען, און באָבע ראָזע, און זיידע נתן, און מײַן ערשטלינג איליה — אלע זײַנען אומגעקומען אין איין טאָג. און איך וויל, אז מײַן זון זאָל האָבן קינדער מיט סאָניע, און נישט גאָט ווייסט מיט וועמען! און זאָל צום טיש זעצן זיך די גרויסע משפּחה. און זאָלן זײַנע טעכטער זײַן ענלעך אויף באָבע ראָזע און אויף סימע ווינאווער, און די זין — אויף מײַן פארשטאָרבענעם מאן בנימין און אויף מײַן ברודער סיאָמע. איך וויל, אז מײַן בלוט זאָל נישט שטארבן אויף דער ערד!“.
און דער צווייטער. ווען די אויסגעמוטשעטע מיט דעם, אז אלץ גייט נישט לויט דעם פּלאן, אסתר ווישט אָפּ די טרערן פון איר שנור, וועלכע איז טראָגעדיק נישט פון אסתרס זון.
נישט געקוקט אויף אלץ, רופט אויס אסתר: ”און דו זאָגסט, אז ס’איז נישטאָ מער ייִדיש בלוט?! אָט איז דאָס סאמע ייִדישע בלוט! מיר וועלן אים אָנרופן בנימין!“. און בנימין, ווי געוווּסט, איז א זון פון גליק.
דער הומאָר אינעם ספּעקטאקל האלט אָפּ פון ארײַנפאלן סײַ אין פּאפאָס, סײַ אין סענטימענטאלקײַט. אינעם ספּעקטאקל זײַנען פאראן א סך פּסיכאָלאָגישע פּרטים, דעליקאטע ניואנסן. סוף-כל-סוף ווער האָט נישט געלאכט פון דעספּאָטיזם פון א ייִדישער מאמע און ווער האָט פאר איר נישט געבייגט דעם קאָפּ?
דער ספּעקטאקל ”מײַן אייניקל בנימין“ האָט א ביודזשעט-סצענאָגראפיע, ס’זײַנען אין אים פאראן די ווידעאָפּראָיעקציעס און שיינע דעקאָראציעס. און נאָך איין פּליוס — דאָס איז זייער א געמיטלעכער ספּעקטאקל. די גאנצע בינע איז אײַנגעוווינט און היימלעך, און אויב איר זוכט אינעם טעאטער די ווארעמקײַט און הארציקײַט, דעם גלענצנדיקן טאלאנט — וועט איר געפינען זיי אין אָט דעם ספּעקטאקל.

«Мой внук Вениамин»

Народная артистка России Лия Ахеджакова сыграет в Израиле роль неукротимой еврейской мамы и бабушки в спектакле по пьесе Людмилы Улицкой

Людмила Улицкая писала пьесу о женщине трогательной, но властной родительнице, воплощении диктата любви, представляя в роли главной героини именно Лию Ахеджакову. И мечта автора сбылась. На больших сценах МТЮЗа и Санкт-Петербургского Театра музыкальной комедии сыграли московскую и питерскую премьеры спектакля «Мой внук Вениамин».
Пьесу Улицкой правильнее было бы назвать «Моя бабушка Эсфирь». Так зовут главную героиню, и она, по характеристике автора, «последняя местечковая еврейка». Но ее играет Лия Ахеджакова, и поэтому суетливая портниха и домашний тиран становится прямым потомком библейских Рахиль и Лии. (Эсфирь – ивр.
Эстер).
Речь идет о любви бабушки, которую Марсель Пруст называл самым сильным и возвышенным из человеческих чувств. У Людмилы Улицкой речь идет о любви к еще не родившемуся внуку Вениамину женщины, потерявшей первенца, родителей, друзей и родственников во время Холокоста.
На ее родине в Бобруйске было уничтожено практически все еврейское население. И все эти годы Эсфирь Львовна мечтает, что она найдет своему единственному сыну Льву какую-нибудь уцелевшую еврейскую девушку из родного города. Они поженятся, родят детей, и в ее доме снова появится длинный обеденный стол, за него снова сядет большая еврейская семья. И внуки будут носить имена погибших отца, матери, братьев и сестер.
Эсфирь-Ахеджакова готова отразить любые сомнения кого-либо в своих планах.
Женщина-фельдмаршал не только выстроила план кампании по обретению долгожданного внука, но и приступила к его реализации. В Бобруйске найдена Сонечка — дочь подруги детства «из очень приличной семьи». Эсфирь произносит мечтательно: «Я ее как куколку одену!»… И столько тоски в этом «как куколку», такая потребность отдавать свое нерастраченное тепло и заботу, что мгновенно перехватывает горло и наворачиваются слезы.
У Ахеджаковой в самой ее актерской природе заложено клоунское, чаплинское умение блеснуть улыбкой сквозь боль, посмеяться сквозь слезы. Она умеет быть нелепой, смешной, жалкой и величественной одновременно. И стоит ей поставить на несколько минут «фирменный» голос, свои знаменитые, давно осевшие в ушах целой страны интонации, и житейская история взлетает до бытийной.
Два момента, точно сыгранные и которые держат спектакль как мост.
Первый монолог Фиры: «…Сема погиб, и все наши: и бабушка Роза, и дедушка Натан, и первенец мой Илья погибли в один день. И я хочу, чтобы мой сын родил детей с Соней, а не Бог знает с кем! И чтобы за стол садилась большая семья. Я хочу, чтобы его дочери были похожи на бабушку Розу и на Симу Винавер, а сыновья на моего покойного мужа Вениамина и на брата Сему! Я хочу, чтобы кровь моя не умерла на земле!».
И второй. Когда вконец измученная тем, что все идет не по ее сценарию, неукрощенная Эсфирь утирает слезы своей не от того беременной невестке, одним взмахом сухой птичьей руки разметает шелуху быта до золотого песка вечности.
Наплевав на зов крови, она провозглашает: «А ты говоришь, нет еврейской крови! Это же самая разъеврейская кровь… Мы назовем его Вениамином!». А Вениамин, как известно, – сын счастья.
Юмор в спектакле помогает пройти по краю, не впадая ни в пафос, ни в сентиментальность (ловушка, которую при постановке Улицкой редко кому удается избежать). В спектакле масса психологических деталей, хрупких нюансов, житейского юмора. В конце концов, кто только не смеялся над неукротимым деспотизмом еврейских мам и кто не снимал перед ними шляпу и не склонял головы?

Текст: afisha.zahav.ru

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *