א כאסענע אין ביראָבידזשאן

א כאסענע אין ביראָבידזשאן

וואָס האָט זיך עס צעשלעפּט אזוי, צערוישט ביראָבידזשאן?
דאָס איז מען אף א כאסענע א ייִדישער געגאן!
נו, נו, איז דאָס א כאסענע א פריילעכע געווען,
די וועלט האָט אזא כאסענע נאָך קיינמאָל ניט געזען!

מיט פרייד האָט מען און ברייט האָט מען די כאסענע געגרייט,
עס האָבן זיבן נייטערנס די פּאָוועלע גענייט,
עס האָבן זיבן וועבערנס די מאנטעלעך געשטריקט…
עס האָבן זיבן קעכערנס די גענדזעלעך געפליקט.

די מעכוטאָנים טראָגן זיך פון נאָענט און פון ווײַט,
מע טופּעט און מע טענצלט, און מע טופּלט און מע רײַט!
די מיידלעך אין קאָסינקעס, און די זיידעס מיט די בערד,
זיי טראָגן זיך אף אווטאָס און זיי פליִען אף די פערד,
כאָלילע ניט פארשפּעטיקן און קומען צו דער צײַט,
מע טופּעט און מע טענצלט, און מע טופּעט און מע רײַט!

— ייִדל, נעם דײַן פידעלע, און בערל, נעם דײַן באס!
שטייט ייִדל מיטן קעלישעק און בערל מיט דער פאס…
און אונדזער לעץ, דער מארשאלעק, שטייט אויך שוין אויבנאָן,
ער קײַעט א צוקערקעלע שוין מיטן לעצטן צאָן.

צעזינגט זיך אונדזער מארשאלעק: ”אוי, קאלע, קאלע, וויין,
און עסן זאָלסטו, קאלעניו געפילטע פיש מיט כריין!
און האָבן זאָלסטו קינדערלעך, אנטיקעלעך א סאך,
זאָלסט זײַן א גוטע מאמע זיי. ס’איז אויך א גרויסע זאך!

אוי, וויפל גיסטו, קאלעניו, און וואָס פאר א נאדן, זאָג!“
”צוויי צעפּלעך ביז די סאמע קני, א קוש אין א פארטאָג,
צוויי אויגן, ווי די קארשע גרויס, און פּערלדיקע ציין,
און הענט צוויי ברוינע, גאָלדענע, א שמייכל מאָלע-כיין…“

”און וואָס האָסטו באקומען, זאָג, פון טײַערן כאסאן,
און וואָס האָט דיר געשענקט אזוינס דײַן מאָרגנדיקער מאן?“
”קיין פינגערלעך, קיין אוירינגלעך, איין-איינציקן בריליאנט:
א פרײַנט און א סטאכאנאָוועץ, דעם בעסטן אינעם קאנט!“

איז טוט א שפּיל, קלעזמאָרים, און זאָל דונערן די גאס,
ניט ייִדל מיטן פידל און ניט בערל מיטן באס:
דרײַ פּויקן און דרײַ פײַפעלעך, א פלייט און א באיאן,-
זיי האָבן עס א שפּיל געטאָן אף גאנץ ביראָבידזשאן.

איז האָט מען עס א טאנץ געטאָן, א גיי געטאָן א שער,
און מער פון אלע דרייען זיך די שוויגער און דער שווער,
עס כוואליען די פאטשיילען זיך, די פּאָלעס אינדערהייך,
די זיידעס מיט די אייניקלעך, די אורייניקלעך אויך,

די יונגע שוועסטערקינדער און די ברידער און די פרײַנט,
די שנירן און די איידעמס און… א שער האָט מען ניט פײַנט!

און העכער הילכט די מוזיקע, און ברייטער ווערט די ראָד.
זי טראָגט זיך פון וואָקזאל אוועק אהינצו ביזן סאָד,
אהינצו, וווּ דער בירע-טײַך פארשלענגלט זיך צום בארג,
אהינצו, וווּ די טענענביימער טוליען זיך אין פּארק…
און ס’דרייען זיך די אלטיטשקע מיט יונגע יאָרן רײַך.
וואָס אלטיטשקע, ווער אלטיטשקע, מע דרייט זיך אלע גלײַך.

דער אלטיטשקער סטאכאנאָוועץ, דער יונגער פּיִאָנער,
זיי מאָנען בא די קלעזמער נאָר: א שער זאָל זײַן, א שער!
מיט יאָמטעוו און מיט בליִונגען — די גערטענער פארזייט,
איז האָט מען עס א טאנץ געטאָן — די וועלט האָט זיך געדרייט:
אין טײַכן און אין אָזערעס דער קארפּ און דער סאזאן,
אין וועלדער, אין געדיכטעניש — די פּיכטע און דער טאן,
די הירשן און די בערן, ווי אָנגעלייגטע געסט,
דער וועווריק אפן צווײַגל און דער פויגל אין זײַן נעסט.

נו, נו, איז דאָס א כאסענע א פריילעכע געווען,
די וועלט האָט אזא כאסענע נאָך קיינמאָל ניט געזען!

און ניט אזוי דאָס דרייעניש און ניט אזוי דער ווײַן,
ווי אָט די בערג די רונדיקע, באגאָסענע מיט שײַן,
ווי אָט די סאָפּקעס אונדזערע, די טישן ארום זיי,
ווי אָט די הויכע פלעשעלעך, וואָס שטייען שוין אין ריי
און בעטן זיך בא אלעמען א הייב טאָן שוין דעם קאס,
דער ווישניק און די ווײַנען זאָלן געבן זיך א גאָס!

און ניט אזוי די פלעשעלעך און ניט אזוי דער ווײַן.
ווי אָט די געסט די טײַערע, באגאָסענע מיט שײַן.

פאר זיי האָט מען די טישטעכער די ציכטיקע געשפּרייט,
פאר זיי האָט מען די קאטשקעס און די אינדיקעס געגרייט,
דער טײַך אמור האָט יאָרנלאנג די פיש פאר זיי געוויגט,
די ערד אליין האָט ברויט פאר זיי און ווײַנטרויבן געשיקט!

געפעלט האָט דאָרטן גאָרנישט ניט, געווען איז דאָרטן אלץ:
א צענדליק מינים קוגעלעך און לעבערלעך מיט שמאלץ,
און האָניקדיקע לעקעכער און שטרודל מיט קישמיש,
און וואָס דאָס מויל האָט אויסגערעדט, געווען איז אפן טיש!

נו, נו, איז דאָס א כאסענע א פריילעכע געווען,
די וועלט האָט אזא כאסענע נאָך קיינמאָל ניט געזען!

— איז טוט א שפּיל, קלעזמאָרימלעך, דער קאלע א וויוואט,
קיין שאדכן ניט, קיין באדכן ניט, און כאסענע געהאט!
און וואָס באקומט דער כאָסן הײַנט און וויפל נאדן, זאָג:
— צוויי צעפּעלעך ביז די סאמע קני, א קוש אין א פארטאָג,
צוויי אויגן, ווי די קארשן גרויס, און פּערלדיקע ציין,
און הענט צוויי ברוינע, גאָלדענע, א שמייכל, מאָלע-כיין,
קיין רענדלעך ניט, קיין דימענטן — איין-איינציקן בריליאנט,
א פרײַנט און א סטאכאנאָוועץ — די בעסטע אינעם קאנט!

עס דרייען זיך און דרייען זיך א געסל מיט א גאס,
א כאסענע ז’א כאסענע, און ווײַן איז ניט קיין קוואס!

די סאָפּקעס זײַנען פול מיט גוטס, די ערדן זײַנען רײַך,
די געגנט איז א געגנט, און די בירע איז א טײַך,
דער הימל איז א הימל הײַנט און ניט קיין בארג פון בלײַ,
און ייִדן טאנצן, זינגען הײַנט, ווי אָט די פייגלעך פרײַ!

אײַ-אײַ, איז דאָס א כאסענע א פריילעכע געווען,
די וועלט האָט אזא כאסענע נאָך קיינמאָל ניט געזען.

איז טוט א שפּיל, קלעזמאָרימלעך, דער באס און דער באיאן,
זאָל טאנצן די גערעטעניש אין גאנץ ביראָבידזשאן.

דאָס קאָרן זאָל א הייב טאָן זיך נאָך העכער פונעם בארג,
דער ווײַנטרויב זאָל זיך אָנגיסן, דער ווײַן זאָל ווערן שטארק.

און זײַן זאָל א גערעטעניש אף שעפּסעלעך די וואָל,
און פול זאָל זײַן מיט לאָשעקעס דער בליִענדיקער טאָל,
די פיש אין אלע וואסערן זיך מערן אָן א צאָל,
די וועכטער בא די גרענעצן נאָך שטארקער זײַן פון שטאָל!

— ”אוי, זונטיק בולבע, מאָנטיק בולבע, בולבע אָן א שיר,
און אָרעמקײַט, און נאָענטקײַט, און מיסט לעם יעדער טיר…“
ווער בולבעט עס? וואָס בולבעט עס? געבולבעט שוין גענוג,
א פולער הויף מיט אינדיקעס, מיט מילך איז פול דער קרוג.

אוי, זונטיק הון און מאָנטיק אָף, און דינסטיק פרישע פיש,
און מיטוואָך אָף און פרײַטיק הון און שאבעס — פול דער טיש!

איז דרעמלט ניט, קלעזמאָרימלעך, זאָל שפּילן דער באיאן,
דאָס פּײַקל זאָל א פּײַקל טאָן אף גאנץ ביראָבידזשאן!
געדענקען זאָל די כאסענע די קלעזמער און די פּאָר,
איעדער מעכוטענעסטע ביז הונדערט צוואנציק יאָר!

און ווען די כאָסן-קאלע וועלן ווערן אלט און גרוי,
זאָל זאָגן אונדזער זיידעניו דער באָבעניו אזוי:
”נו, נו, איז דאָס א כאסענע א פריילעכע געווען,
די וועלט האָט אזא כאסענע נאָך קיינמאָל ניט געזען!“
7391

איציק פעפער

Свадьба

Удалась нам свадьба над Бирой-рекой –
Мир не видел свадьбы радостной такой!
Слажено на славу было торжество:
Семеро портных засело за шитво,
Семеро стряпух усердно для гостей
Щук фаршировало, жарило гусей.

Мчит родня на свадьбу гулким большаком,
Скачут на конях и тянутся пешком.
Мчат автомобили в пыльных облаках
Дедов бородатых, девушек в платках…
Тут как тут потешник: не язык, а меч!
Бойкую, шутливую он заводит речь:
– Плачь, моя невеста, горько-горько плачь:
есть тебе рыбешку с хреном да калач!
Народить тебе здоровеньких ребят.
Мать – большое дело, говорят!
Где ж твое приданое, где, моя краса?
Розовые щеки, вишенки-глаза,
И до самой талии толстых две косы,
Нежный поцелуй в рассветные часы.
Что тебе в подарок преподнес жених.
Велико ль богатство у его родных?
Он и сам богатство: строен да пригож,
Лучшего ударника в крае не найдешь! –
Так играй, капелла! Начинайте пляс!..
Не скрипица ветхая и не контрабас –
Три трубы, три дудки, флейта и баян
Заиграли шер на весь Биробиджан.
И гудит, гремит полуночная ширь,
От веселой пляски пробудился весь мир:
В реках и озерах – тяжкая волна,
В сумрачных чащобах – елка и сосна,
Рыбы в темных водах, звери – по лесам,
Птицы на ветвях, воздетых к небесам…
Ну и шло веселье над Бирой-рекой –
Мир не видел свадьбы радостной такой!
В ряд столы у сопки, скамьи без конца,
На столах бутылки доброго винца.
А в углу острит потешник и певец:
– Ну и свадьбу сладил Берел! Молодец!..
Под твоим комбайном вся звенит земля!
Золотой пшеницей кроются поля…
Прославляют в песнях милую твою,
Лучшей ты ударницы не найдешь в краю!
Выпьем в честь невесты чарочку вина –
Свадебку без свахи сладила она. –
Длится в лунном свете развеселый пляс.
Свадьба – это свадьба, а вино – не квас!..
Громче, трубы! Громче, флейта и баян!
Пусть еще пышней цветет Биробиджан!
Пусть в полях пшеница выше гор встает!
Пусть в садах отборный созревает плод!
Пусть дают овечки доброе руно!
Пусть в долинах будет жеребят полно!
Пусть плодится рыба в реках и прудах!
Пусть стоят стеной бойцы на рубежах!..
Ели мы картошку в прошлые года,
Но от горя прошлого нету и следа!
Громче, трубы, громче. Флейта и баян!
Заиграйте туш на весь Биробиджан!
Барабан, гуди! Наигрывай, дуда!
Пусть запомнят гости свадьбу навсегда!
Пусть чрез много лет, с детьми усевшись в круг,
Вдруг шепнет старушке на ухо супруг:
– Удалась нам свадьба, друг мой дорогой,
– Мир не видел свадьбы радостной такой!

1937 год

Ицик Фефер

Перевод на русский язык — Д. Бродского

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *