דער ערשטער

דער ערשטער

בוזי אָלעווסקי

סוף. אָנהייב אין נומ 32

בײַ דאָלאָכאָוון און בײַ אַנדערע בעלי־גופֿים האָט מען שוין עטלעכע טעג געהאַלטן אין  איין איבערשרײַבן די ווירטשאַפֿט.

יעדן טאָג האָט מען זיך געריכט, מע זאָל זיי ארויסשיקן.

נאָר בײַ דאָלאָכאָוון איז שוין ווייניק וואָס געווען איבערצושרײַבן.

ער האָט אויסגעהאַקט פֿאַר די לעצטע עטלעכע טעג אַפֿילו די ביימער אַרום זײַן שטוב. זײַן הויז איז געבליבן אַ נאַקעטס, אַ פֿאַרשעמטס צווישן די פּניאָקעס.

גאַנצע נעכט האָט דאָלאָכאָוו געהאַלטן אין איין אויסקוילען דאָס פֿי.

–     אַבֿרהם־הערש, הער נאָר, הער! – האָט פּעסיע ניט איין מאָל געוועקס דעם מאַן בײַ נאַכט. – הער, ווי די בהמות כאָרכלען, – האָט זי אַ פֿאַרציטערטע זיך  אײַנגעהערט, ווי סע שרײַט אין דער שטילקייט דער ניט־דערקוילעטער בעל־חי.

–     נאָר ניטשעוואָ, – האָט דאָלאָכאָוו מיט אַ מאָל גוטברודעריש אַוועקגעלייגט אַבֿרהם־הערשן אַ האַנט אויפֿן אַקסל, – ס׳איז ניט אויף לאַנג, אַבֿרהמטשיק, ניין!

און נאָך דעם האָט דאָלאָכאָוו זיך צוגעזעצט אויף אַ רגע, גענומען ריידן שטיל, פֿרײַנדלעך. געזאָגט, אַז ס׳איז בײַ אים הײַנט יום־טובֿ, אַז ער איז געקומען פֿאַרבעטן אים און פּעסיען. אַז אים, אַבֿרהמטשיקן, דעם ערשטן ייִדן פֿון דאָרף, איז ער געקומען פֿאַרבעטן צו זיך אויף זײַן לעצטן ווײַנאַכט.

–     אַ סעודה – אַ סעודה אין אַ צײַט פֿון פּעסט, – האָט ער אים אַ דריק געטאָן די האַנט.

אַבֿרהם־הערש און פּעסיע האָבן דערהערט, ווי פֿון יענער זײַט טיר, אין פֿירהויז, האָט דאָלאָכאָוו צו עמעצן אַ זאָג געטאָן:

–     מ׳עט קומען, כאָ־כאָ־כאָ, – און האָט אויסגעלאָזן מיט אַ גראָבן, מיט אַ מאָל פֿרעמדן געלעכטער.

***

פּעסיע האָט געזאָגט, אַז ווען זי ווייסט שטאַרבן – גייט זי ניט, – ווען מע גילדט זי אָפּ.

נאָר אַבֿרהם־הערש האָט פֿון דעסט וועגן אַרויסגעשלעפּט זײַן איינציקע יומ־טובֿדיקע קאַפּאָטע, וואָס איז בײַ אים נאָך פֿון דער חתונה, אַרויסגעשלעפּט דעם היפּש־צעקנייטשטן קאַרטוז, וואָס איז אַ מאָל געווען אַ סאַמעטענער, נאָט איצטער שוין אָפּגעריבן, פֿאַרשמאָלצעוועט פֿון אונטן און גלאַנציק, ווי אַן אָפּגעפּוצטער.

אַבֿרהם־הערשן האָט זיך זייער ניט געוואָלט גיין.

–     נאָר מע קאָן ניט, פּעסיע… ניט שיין… אַ שכן… פֿאַרבעטן… עפּעס מענטשלעכקייט, פּעסיע…

ער צעקעמט זיך די באָרד. ער טוט עס ניט ווילנדיק. ער גייט צו צום שפּיגל – דרייט אַהער און אהין דעם קאָפּ, קרימט זיך, באַטראַכט אין שפּיגל זײַן אַ ביסל  אײַנגעבויגן צעקנייטשט פּנים מיט די שוואַרצע אײַנגעגראָבענע אויגן. ער מעסט אָן דעם קאַרטוז. דער קאַרטוז מאַכט אים עפּעס יום־טובֿדיקער:

–     דאַכט זיך, אַ ביסעלע צעקנייטשט, האַ, פּעסיע?

נאָר ס׳ווערט אים אַ ביזויען פֿאַר זײַן ייִדענע:

–     מע ייִנגלט זיך, אַ געלעכטער, כ׳לעבן.

ער וואַרפֿט אַרוף אויף זיך דעם פּעלץ, קראַצט זיך בײַם האַלדז, קרעכצט אונטער, פּעסיע זאָל הלילה ניט מיינען, אַז ס׳איז בײַ אים אַזאַ גליק די הוליאַנקע.

–     גלאַט, קומט אויס, ס׳איז ניט שיין אָפּזאָגן…

–     איז אַ גוטע־נאַכט, פּעסיע,  – און ער עפֿנט די טיר, לאָזט זיך צו דאָלאָכאָוון.

***

צו דאָלאָכאָוון האָט ער זיך קוים פֿאַרשלעפּט.

ער האָט זיך אַלע מאָל געמוזט אָפּשטעלן, זיך אויסדרייען מיטן רוקן צום ווינט, כאָטש איבערכאַפּן אַ ביסל דעם אָטעם.

אין אַ וואָלקן פֿון דאַמף, ווי ניט אַ טיר, נאָר אַ קעסל וואָלט ער געעפֿנט, האָט אַבֿרהם־הערש איבערגעשפּאַנט דאָלאָכאָווס שוועל.

דאָלאָכאָווס שטוב איז גאָר ניט געווען צו דערקענען.

די טירן פֿון די צימערן זײַנען געווען אַראָפּגענומען פֿון די זאַוויעסעס. אין אַלע צימערן זײַנען ענג צונויפֿגעדריקט געשטאַנען געדעקטע טישן, פֿאַרפֿולטע מיט פֿלעשער, מיט טעלער געבעקסן, מיט אַרומגעריזעטע ביינער, מיט ניט אויסגעטרוקענע גלעזער.

אַרום די טישן איז מען, ווי אַלע מאָל, געזעסן לויטן עלטער און געשלעכט.

די ווײַבער זײַנען געזעסן אין קיך.

ווי טוענדיק עפּעס אַ ביז גאָר הייליקע זאַך, האָבן זיי געלאַסן גערעדט צווישן זיך, געזעסן ווי די טאָקן און געכליעפּטשעט. מיט די רעכטע הענט, אויף אַלע פֿינף פֿינגער, האָבן זיי קונציק אויפֿגעהאַלטן די שאָלן. געבלאָזן אין דער טיי, אָפּגעביסן מאָנטשינקע שטיקעלעך צוקער, צונויפֿגעלייגט די ליפּן ווי אויף קושן זיך – געזופּט די טיי, אָפּגעוואַרט אַ ביסל און ווידער געזופּט.

די מאַנצבלען זײַנען געזעסן אין זאַל.

פֿון זאַל האָט זיך געטראָגן אַ טשאָקעניש פֿון גלעזער, רייכעס פֿון געבראָטנס, בראַנפֿן, עמעצנס ווינטשעוואַניעס. פֿאַרפּאַליעטע פּנימער, בערד גרויע, געלע, שוואַרצע, צעשויבערטע האָט אַבֿרהם־הערש דערזען.

אַבֿרהם־הערש איז צעטומלט געוואָרן. ער איז געבליבן שטיין בײַם אַרײַנגאַנג אין זײַן שוואַרצער קאַפּאָטע מיטן שמאָלן סטאָן, געדרייט אומבאַהאָלפֿן דעם קאַרטוז אין די הענט און זייער פֿאַרלאָרן געשאָקלט מיטן אַנטבלויזטן קאָפּ צום עולם.

–     אײַ, ניט געדאַרפֿט גיין… ניט געדאַרפֿט…

זײַן אַלטמאָדישע קאַפּאָטע צוזאַמען מיט דער גרויסער פֿרעמדקייט האָבן אַזוי ווי צוריק אַרופֿגעשלעפּט אויף אים די אַלטע געפֿאַלנקייט – ער איז געוואָרן מיט אַ מאָל נידעריקער.

דער עולם האָט אים דערזען און גלײַך שטיל געוואָרן.

פּנימער פֿון מוידן און אויסגעפּוצטע בנים האָבן זיך אַרויסגעשטעקט פֿון זײַטיקע צימערן.

ס׳איז אָפּגעשטאָרבן אַ באַלאַלײַקע, אַ גאָפּל האָט אַ קלונג געטאָן.

מ׳האָט נאָר געהערט, ווי דער זייגער קלאַפּט, ווי ס׳ווויעט דער ווינט פֿון יענער זײַט פֿענצטער.

עמעצער האָט זיך צעלאַכט.

–     ניט געלאַכט!.. אַווראָמטשיק, – האָט זיך פֿון זײַן אויבנאָן אויפֿגעשטעלט דאָלאָכאָוו, – אַהער גיי, אַהער! אַ גאַסט אַן אָנגעלייגטער! גלעזער! לעבעדיקער!..

אַבֿרהם־הערש האָט זיך דורכגעשפּאַרט צום אויבן אָן. זיך פֿאָרזיכטיק צעגעזעצט לעם דאָלאָכאָוון. אַזוי ווי צווישן שטעכלקעס האָט ער זיך דערפֿילט צווישן עולם.

 די בעלי־הבתּים זײַנען היפּשלעך אויסגעטרונקען. די קאָסלעכע אויגן אין די ברייטע סקולאַסטע פּנימער זײַנען קלענער, פֿאַרשלעפֿערטער, פֿאַרצויגן מיט די עקלדיקע פֿאַרייכערטע הײַטעלעך פֿון שיכּרות.

די דיזיקע פּנימער זײַנען גוואַלדיק ווײַט און פֿרעמד.

–     זשוואַווער, אַווראָמטשיק, זשוואַווער! – האָט געשריִען דאָלאָכאָוו איבער דער גאַנצער שטוב, געקלאַפּט אַבֿרהם־הערשן אין פּלייצע.

–     דאָלאָכאָוו איז ניט שיכּער, בײַ די געדאַנקען איז דאָלאָכאָוו, בײַ די געדאַנקען! עס! אַלע מײַנע בהמות ליגן אויף די טעלער…

און ס׳ערשטע מאָל האָט אַבֿרהם־הערש באַמערקט, אַז בײַ דאָלאָכאָוון זײַנען פֿאַר די לעצטע טעג געוואָרן זעקעלעך אונטער די אויגן, אַז די ווײַסקײט ארום די בלויע שוואַרצאַפּלען איז שטאַרק רויט געוואָרן.

פֿון דעסט וועגן האָט זיך אַבֿרהם־הערש באַרויִקט. מילאַ, ארײַן, מוז מען שוין זיצן.

ער האָט גענומען די גלאָז ווײַן, וואָס דאָלאָכאָוו האָט אים דערלאַנגט. און דאָלאָכאָוו האָט זי אים זייער ״שיין״ דערלאַנגט –  מיט דער לינקער האַנט אַ פֿיר געטאָן אין דער זײַט, אַרויסגעשטעלט איין פֿוס פֿאָרויס און מיט דער רעכטער אים אונטערגעטראָגן דעם ווײַן.

ביידנס גלעזער האָבן זיך לויטערע, רויטע אויפֿגעהויבן אין דער לופֿטן.

–     דיאַקויו! – האָט געזאָגט אַבֿרהם־הערש. – איך דאַנק דעם זייער געשעצטן דאָלאָכאָוו און אַלע איבעריקע בעלי־הבתּים…

–     וואַרט, וואַרט! – האָט אים איבערגעשלאָגן דאָלאָכאָוו. – איך! איך בין, דאַכט זיך, נאָך בעל־הבית, איך – דער ערשטער! שטיל זאָל זײַן!

ער האָט אַ זשמורע געטאָן ס׳לינקע אויג, צונויפֿגעצויגן די קנייטשן אויפֿן שטערן, איין ווינקל ליפּ האָט נאָר בײַ אים אַ שמייכל געטאָן:

–     די גלעזער הייבט אויף!

אַבֿרהם־הערש האָט זיך אויפֿגעשטעלט, אויפֿגעהויבן זײַן גלאָז, געקלאַפּט אין דאָלאָכאָווס. ס׳מויל איז בײַ אים צעעפֿנט. ער שמייכלט, קעמענדיק דערבײַ מיט די פֿאַרהאָרעוועטע פֿינגער די אַ ביסל אונטערגעהאַקטע באָרד. אין זאַל איז אָנגעוואָרפֿן. די הויכע אָפּגעפֿאַרבטע סטעליע איז אַרומגעריסן און צעקריצט. נאָר די איקאָנעס זײַנען גאַנץ. איבער דער גאַנצער וואַנט זילבערנע און באַגילדעטע איקאָנעס טשאַדען, פֿינקלענדיק, די אייל־לעמפּלעך. די געלע וועקסענע ליכט ברענען פֿײַערלעך, ווי מע זאָל באַלייגן אַ טויטן.

–     איך טרינק, אַבֿרהמטשיק, – האָט אָנגעהויבן דאָלאָכאָוו, – איך טרינק פֿאַר דיר… יודושקע וויסטער… פֿאַר דיר, מײַן בלוטצאַפּער… איך טרינק פֿאַרן בלוט, וואָס וועט זיך נאָך גיסן פֿון אײַך…

עמעצער האָט גלײַך אָנגעהויבן פּליעסקען. מ׳האָט אָנגעהויבן לאַכן. די גלעזער האָבן זיך קלינגענדיק געטשאָקעט.

אַ צעפּודלטער גלח, ענלעך אויף אַ מכשפֿה, האָט געטראָגן איבערן קאָפּ אַ קליין, געבראָטן חזירל, וואָס איז געלעגן אַ ראָז, אַ ציכטיקס, ווי אַ לעבעדיקס, אויף אַ פּאָלומעסעק.

–     עס! עס! – האָט ער געשפּאַרט דאָס חזירל אַבֿרהם־הערשן אין פּנים אַרײַן.

אַבֿרהם־הערש האָט זיך אײַנגעהאָרבעט. מיט צעטראָגענע גרויסע אויגן – שוואַרצע, שרעקלעכע, מיט אַן אײַנגעקרימט פּנים איז ער געשטאַנען, ניט וויסנדיק וואָס צו טאָן, – נאָר שוין ניט פֿון פֿאַרלאָרנקייט – פֿון צאָרן, פֿון מוראַדיקער, גרויסער פֿאַרביטערטקייט.

–     הינט! – האָט ער אַ געשריי געטאָן און אַ קלאַפּ געטאָן מיט דער טיר.

***

אַבֿרהם־הערש געדענקט שוין אַליין ניט, ווי אַזוי ער איז אַרויס פֿון דאָלאָכאָוון און זיך דערשלעפּט צוריק צו זיך.

אין דרויסן האָט שוין געטאָגט.

פּעסיע, אַ נאַקעטע, אַ דערשראָקענע, האָט זיך אויפֿגעזעצט אין בעט:

–     גיב נאָר אַ קוק אויף דײַן פּנים, אַבֿרהם־הערש! אַבֿרהם־הערש, וואָס שווײַגסטו?

נאָר  ס׳אַיז אים געווען אַ ווייטעק און אַ ביזויען דערציילן וועגן דעם דער ייִדענע. פּאַסקודנע, שרעקלעך אָנגעזאָלעט איז אים געווען אויפֿן האַרצן.

–     גאָרניט, פּעסיע,  – האָט ער געזאָגט, – שלאָף! ס׳האָט מיר ווײַזט אויס, דאָס עסן פֿאַרשאַדט. ס׳וועט איבערגיין.

און ניט אויסטוענדיק זיך, אין דער קאַפּאָטע, אין היטל האָט ער זיך אויסגעצויגן אויף די אויסגעבעטע בענקלעך, אַוועקגעלייגט זיך און פֿאַרגראָבן דעם קאָפּ אין קישן.

נאָר אָנשלאָפֿן ווערן האָט ער ניט געקאָנט.

ער ווייסט אַליין ניט פֿאַר וואָס, נאָר ער האָט זיך דערפֿילט איצטער, ווי דער כינעזער, וואָס האָט מיט אים זומער געאַרבעט בײַם גראָבן קאַנאַלן.

בײַם דאָזיקן כינעזער איז די גאַנצע הויט פֿון פּנים געווען אַראָפּגעריסן, איין אויג איז בײַ אים געווען אויסגערונען, עטלעכע ריפּן זײַנען בײַ אים געווען איבערגעבראָכן.

און פֿון איידלקייט האָט זיך עס גענומען. אַ גאַנצן טאָג האָט זיך דער כינעזער געיאָגט נאָך אַ בער אין טײַגע, און פֿאַרנאַכטן־צו, אַז ער האָט אים פֿאַרטריבן, האָט זיך דער בער אויפֿגעשטעלט אויף די הינטערשטע לאַפּעס. די פֿאָדערשטע לאַפּעס מיט די אויסגעקרימטע נעגל האָט דער בער צונויפֿגעלייגט אויפֿן האַרצן – ער האָט ניט גערעוועט, נאָר, פֿאַרקערט – דער בער האָט אָנגעבויגן די מאָרדע אויף אַ זײַט, שווער געאָטעמט, געשפּאַנט צו אים אַ שווערער, אַ דערשלאָגענער, קוקנדיק אויף אים מיט די קליינע טרויעריקע אויגן.

דער כינעזער האָט געדאַרפֿט אין אים שיסן. נאָר ס׳איז אים עפּעס געווען אַ שאָד. דער כינעזער האָט אָנגעהויבן שמייכלען, גיין אים אַ פֿריילעכער אַנטקעגן. און אַז ער איז צוגעגאַנגען נאָענט, האָט אים דער בער אַ ריס געטאָן מיט דער לאַפּע, אים אַ וואָרף געטאָן אונטער זיך.

אַבֿרהם־הערש הייבט זיך אויף, וואַרפֿט אַראָפּ פֿון זיך די קאַפּאָטע, וואָס האָט אים אַזוי נעבעכדיק געמאַכט.

אין דרויסן ווערט שוין גרויסער טאָג. דאָס רויטלעכע ווינטער־ליכט שלאָגט זיך דורך דורך די נידעריקע  פֿענצטער.

אַבֿרהם־הערש זשמורעט די אויגן פֿון דער ליכטיקייט. ווי זײַן אַלטע געוווינהייט איז – גיט ער זיך אַ דריי, ציט אונטער העכער  אַ ביסל די הויזן, פֿאַרגאַרטלט זיי פֿעסטער מיטן שטריקל. ער שטייט צוריק אַ בעל־עגלה. צוויי אָדערן טיילן זיך דײַטלעך אויס אויף זײַן אויסגעמאָגערטן, אײַנגעקנייטשטן האַלדז:

–     ס׳איז אַ ווייטעק, פּעסיע…

נאָר פּעסיע הערט אים ניט. פּעסיע שלאָפֿט.

***

אויפֿן סכאָד, וואָס איז שוין פֿון פֿאַרטאָג צונויפֿגערופֿן געוואָרן אין דאָרפֿראַט וועגן שאַפֿן דעם קאָלווירט, האָט מען זיך דערווײַל דערוווּסט פֿונעם געשעענעם.

אין גרויסן ניט געהייצטן הויז פֿונעם דאָרפֿראַט, וווּ ס׳האָט נאָר וואָס געקאָכט, געטומלט, איז געוואָרן מיט אַ מאָל שטיל.

אַ גרענעצלער פֿון דער היגער זאַסטאַווע איז מיט אַ מאָל אַרײַנגעגאַנגען, עפּעס אײַנגערוימט דעם פֿאָרזיצער פֿון דער פֿאַרזאַמלונג. דער פֿאָרזיצער האָט זיך אַ הייב געטאָן פֿון אָרט, די אויגן זײַנען בײַ אים געוואָרן גרעסער:

–     טשטאָ־אָ? – האָט נאָר דערהערט דער עולם. – ס׳קאָן ניט זײַן!?

דער גרענעצלער האָט זיך אויפֿגעהויבן. ער האָט אָנגעהויבן דערציילן. ער האָט נאָך ניט באַוויזן פֿאַרענדיקן די געשיכטע, ווי אַזוי די בעל־גופֿים האָבן באַליידיקט אַבֿרהם־הערשן.

–     אַרויסרופֿן דעם ייִדן! – האָט עמעצער אויסגעשריִען פֿון די הינטערשטע בענק.

–     אַרויסרופֿן! – איז געוואָרן אַ פּאַטשעניש.

אַ פּויער איז אַוועק נאָך אַבֿרהם־הערשן.

פֿון אַלעמענס מײַלער האָט געזעצט אַ פּאַרע. די פּאַרע האָט זיך געשפּרייט אונטער דער סטעליע. פֿירעקן בלענדנדיק ווינטער־ליכט האָבן זיך אָפּגעשלאָגן אין דער אָנגעפּאַקטער טונקלעניש.

פּנימער ברייטע, אָן ראָזלעכקייט בײַ די אויגן, פּנימער פֿאַרהאָרעוועטע, סקולאַסטע, בײַ אייניקע מיט שמאָלע מיזרחדיקע אויגן, האָבן אָנגעשטרענגט געקוקט אויפֿן פֿאָרזיצער, נאָר אַרויסטרעטן האָט מען זיך געשעמט. מע איז ניט געווען געוווינט.

אויפֿן סכאָד זײַנען איצטער בײַגעווען אויך אַ היפּש ביסל ניט לאַנג געקומענע ייִדישע איבערוואַנדערער. די ייִדן זײַנען אָבער געזעסן שטיל, זיך אַפֿילו ניט אָפּגערופֿן.

פֿון ערגעץ פֿון סאַמע הינטן, שפּאַרנדיק זיך צום טיש, איז צוגעגאַנגען דער אַלטער וואַסילי, וואָס האָט ניט לאַנג אַהער געבראַכט אַבֿרהם־הערשן.

–     גיב אַ וואָרט!

נאָר אָנהייבן האָט ער עפּעס ניט געקאָנט. ער האָט זיך איבערגעשטעלט פֿון איין פֿוס אויף דעם אַנדערן, געקוקט אַראָפּ צו זײַנע שווערע אויסגעטאָפּטשעטע וואָליקעס.

–     גראַזשדאַניע… – ער האָט גערעדט אָפּגעהאַקט, אַלע מאָל זיך פֿאַרלאָרן. ער האָט אָנגעהויבן ריידן וועגן דעם גרויסן ביזויען, וואָס דאָלאָכאָוו האָט אָנגעטאָן דער דאָרפֿישער געמיינדע…אַ גאַסט פֿאַרבעטן, אַ גאַסט, און אים אויסגעלאַכט…

דער אַלטער איז בייז געוואָרן:

–     אַז דאָלאָכאָוו מיינט, אַז ס׳איז אים אַ מאָל… אַז דווקא געזאָגט הערשקאָן, ווער ער איז…

ניט מיט אַ מאָל האָט ער איבערגעריסן.

אין הויז איז ארײַן אַבֿרהם־הערש.

אַזוי ווי אַ ווינט האָט זיך מיט אַ מאָל דורכגעטראָגן איבערן עולם. די קעפּ האָבן זיך אויסגעצויגן, אַ וויג געטאָן און פֿאַרגליווערט געוואָרן.

אַבֿרהם־הערש האָט אַ קוק געטאָן אין די הונדערטער אויגן, וואָס האָבן אים אָנגעשטרענגט באַטראַכט. ער האָט זייערע בליקן ניט אויסגעהאַלטן, אָפּגעווענדט די אויגן, אָנגעהויבן קוקן צום דיל.

–     הערשקאָ, זדראַווסטוווּי, – האָט זיך דורכגעשפּאַרט צו אים וואַסילי, – וועסט זיי שוין מער ניט אָנקוקן… זײַ ניט באַרויגעז… הערשקאָ…

אַבֿרהם־הערש האָט אויפֿגעציטערט פֿון אומגעריכטיקייט. ער האָט זיך ניט געריכט דערויף. ער האָט זיך געפֿילט עפּעס שולדיק. שולדיק פֿאַר זיך און שולדיק פֿאַר וואַסילין.

זײַנע אײַנגעגראָבענע אויגן אונטער די גרויע אויפֿגעשויבערטע ברעמען האָבן אויף אַ רגע אַ לויכט געטאָן:

–     טעשוואָ?.. וואָס האָב איך דען צו דיר? – און אַלע קנייטשן אַרום זײַן פּנים האָבן זיך צונויפֿגעצויגן אַרום זײַנע אויגן, – כ׳האָב צו דיר גאָרניט ניט…

דער גאַנצער עולם האָט אים נאָכגעקוקט. די פּנימער זײַנען, פּונקט ווי בײַ אַבֿרהם־הערשן, אויכעט געוואָרן פֿריילעכער.

אַבֿרהם־הערש האָט אויסגעצויגן אַ האַנט וואַסילין. ער האָט גאָרניט געמיינט דערמיט, ער האָט זיך מיט אים געגריסט, ווי געוויינלעך מיט אַ באַקאַנטן.

נאָר אויפֿגענומען האָט מען עס אַנדערש.

ס׳טרעפֿט זיך אַ מאָל צווישן אַן עולם: אַ קלייניקייט, אַ נישטיקייט – און די דאָזיקע קלייניקייט ווערט מאָנדע באַגײַסטערט אויפֿגענומען און אויסגעטײַטשט.

ער האָט אים נאָר געגעבן די האַנט –

און אַלע האָבן זיך אַ הייב געטאָן פֿון די בענק. ס׳איז געוואָרן אַ טומל, אַ פּאַטשערײַ, אַ שפּאַרעניש.

מ׳האָט זיך גענומען שפּאַרן צום טיש. אים צונויפֿגעדריקט מיט וואַסילין. צוגעשפּאַרטע – אַ באָרד צו אַ באָרד – שטייען זיי צווישן דעם שרײַענדיקן עולם.

באַזונדערס שרײַען די ווײַבער.

ווײַבער, פֿון צו פֿיל טרויער צי פֿון צו פֿיל פֿרייד – אַלציינס – זיי צעהאָלאָסען זיך.

מאַנצבלען קאָנען עס ניט – מאַנצבלען טאָפּטשען מיט די פֿיס. מע קלאַפּט, מע שרײַט. אַ רויטאַרמייער, דאָס מויל צעעפֿנט, די אויגן קריכן אים אַזש פֿון פּנים, די אָדערן האָבן זיך אים שוין אָנגעבלאָזן אויפֿן שטערן, ער איז שוין אַזש הייזעריק:

–     זאָל לעבן… – שרײַט ער.

–     פֿרײַנדשאַפֿט… – גוואַלדעוועט מען.

–     פֿע־על־קער…

–     הערשקאָ־אָ־אָ…

און אַלץ ווערט פֿאַרשריִען, פֿאַרלאָרן אין דער טופּערײַ, אין די געשרייען און אין דער פֿאָכעניש פֿון די היטלען.

אַבֿרהם־הערש שאָקלט מיטן קאָפּ. ער כאַפּט אַראָפּ דאָס היטל. ער שרײַט. ער ווייסט שוין אַליין ניט, וואָס ער שרײַט. ער פֿילט נאָר, אַז מע הייבט אים, אַז ס׳איז אים אוין לאַנג אַזוי גוט ניט געווען…

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

17 − 17 =