דער לאַנגער וועג אַהיים

דער לאַנגער וועג אַהיים

באָריס סאַנדלער

האָסט פֿאַרצייכנט מײַן וואָגלע

טו אַרײַן מײַנע טרערן אין דײַן לאָגל;

צייל זיי איבער. זיי זײַנען אין דײַן בוך.

ניש,תּהילים, נו, 9

1

די באַן האָט זיך געוויגט פֿון זײַט צו זײַט, אָפּגעקלאַפּט מיט שטאָל און אײַזן איר איינטאָניקע וויגליד. די סאָלדאַטן אינעם וואַגאָן האָבן געדרעמלט. ווי פֿאַרטשאַדעט, צומאָל אויפֿגעציטערט, געעפֿנט ברייט די אויגן, בהמיש זיי אָנגעשטעלט פֿאַר זיך אויף אַ רגע אָדער אַ פֿיר געטאָן אַרום זיך, און ווידער אַרײַנגעפֿאַלן אינעם תּהום פֿון שלאָף, וואָס וועט זיי אין אַ ווײַלע אַרום אַרויסשטויסן פֿון זײַנע געדערעם צו דער פֿאַרנעפּלטער ווירקלעכקייט.

איך בין זיי מקנא. איך קאָן בכלל נישט דרעמלען און נישט שלאָפֿן. כ׳ווייס אַפֿילו נישט, וואָס מע פֿילט דערבײַ… כ׳בין דאָך אַ ניט־געבוירן קינד. אַפֿילו נישט קיין עובר. קיינער זעט מיך נישט. קיינער הערט מיך נישט. איך בין דאָ און איך בין נישט דאָ. איך בין ״גאָרנישט״. דאָס הייסט, אַז מעק אָן מיך נישט זען און הערן אינעם הײַנט, אָבער אין איינעם אַ מאָרגן וועל איך זיך באַווײַזן אויף דער וועלט. אַזוי מיין איך, כאָטש כ׳קען אין דעם נישט זײַן זיכער. נישט נאָר פֿון מיר וועדט זיך עס…

ניין, כ׳בין, חלילה, נישט קיין פֿאַנטאָם… אַ פֿאַנטאָם, אויף וויפֿל איך ווייס, האָט אַ מאָל געהאַט אַ נשמה, אַ לײַב, אַ לעבן… איך האָב קיין מאָל נאָך נישט געלעבט אויף דער וועלט, האָב איך נישט קיין פֿאַרגאַנגענהייט, כ׳זאָל עמעצן אָנשרעקן; איך האָב נישט וואָס צו דערמאָנען, סײַדן זאַכן, וואָס כ׳האָב געזען און געהערט פֿון אַנדערע. דערפֿאַר קאָן איך אַ סך פֿאַנטאַזירן, אַפֿילו טרוימען…

ווי קום איך אין דעם וואַגאָן אַרײַן? אָ, ס׳איז אַ לאַנגע מעשׂה… כ׳האָב איין מאָל געהערט, אַז כּדי צו געבוירן ווערן, דאַרף מען האָבן אַ היים. אָן אַ היים, האָט איינע אַ פֿרוי געזאָגט, איז נישטאָ קיין לעבן. זי אַליין האָט אויסגעזען אַ פֿאַרלוירענע; געזעסן, נעבעך, אין מיטן וועג אויף אַ שטיין און, צוזאַמען מיט אירע טרערן, האָט זי אויסגעוויינט אַ טרויער ליד:

אָ, ווען מע גיט מיר פֿליגלען ווי אַ טויב,

וואָלט איך געפֿלויגן זוכן זיך אַ רו,

ווײַט־ווײַט וואָלט איך געוואַנדערט,

גענעכטיקט אין דער וויסט…

אַן אַנדערש מאָל האָב איך געזען און געהערט, ווי אַ זקן קלאָגט זיך, אַרומגערינגלט מיט מענטשן: ״אוי, ווי שווער איז שטאַרבן אין דער פֿרעמד, נישט אין דײַן אייגענער היים״…

האָבן די מענטשן אַרום אים געטענהט: ״וואָס איז די נפֿקא־מינה, וווּ צו שטאַרבן״?

האָבן זיי דערהערט פֿונעם גוסס: ״אוי, ס׳איז דאָך אַ גרויסער חילוק, צי מע גיט אָפּ די נשמה אין דער מוטערס שויס, צי מע נעמט זי אָפּ אין אַ ווילד פֿרעמדקייט״…

דעמאָלט האָב איך פֿאַרשטאַנען, אַז כ׳וועל נישט פֿאַרלאָזן מײַן מוטער־שויס, ביז כ׳וועל נישט געפֿונען זיך אַ היים. צוריק גערעדט, ווייס איך נאָך ביז הײַנט נישט, וווּ איז מײַן מוטער־שויס? אָבער דאָס ווענדט זיך נישט נאָר פֿון מיר…

כ׳האָב געזען, ווי איבער די וועגן שלעפּן זיך טויזנטערמענטשן. קוקן פֿון דער הייך, האָבן זיי אַלע דערמאָנט אַ פֿעטן פּויזנדיקן וואָרעם – אַ גליטשיקן און בלינדן, וואָס ווייסט נישט, וווּהין ער קריכט. פֿון דער נאָענט זײַנען דאָס געווען אויסגעמאָגערטע מענער און ווײַבער מיט קינדער. זיי האָבן זיך גערופֿן פּליטים. דאָס שלעפּן זיך טאָג און נאַכט, וווּ די פֿיס טראָגן, פֿאָלגנדיק דער באַוועגונג פֿונעם וואָרעם־שטראָם, האָט זיי אַלעמען געמאַכט ווי אויף איין פּנים גלײַך – אויסגעמוטשעט, אָן ווילן און אָן חשק…

״ניין, האָב איך געטראַכט צו זיך, צווישן זיי וועל איך זיך קיין טאַטע נישט געפֿינען…״ כ׳האָב פֿעסט באַשלאָסן, אַז קודם־כּל, מוז איך פֿאַר זיך געפֿינען אַ טאַטן און זאָל שוין ער זאָרגן וועגן אַ מוטער־שויס פֿאַר מיר.

אין אַ פֿרימאָרגן האָב איך דערזען אַן אָרט, וואָס איז אויך געווען פֿאַרפֿלייצט מיט מענטשן. פֿון דער הייך האָבן זיי מיר אַלע אויסגעזען ענלעך צו זשוקן, שטרענג אויסגעשטעלט שורותווײַז. אָנגעטאָן אין די זעלבע מלבושים –  שוואַרצע מונדירן מיט רויטע עפּאָלעטן, – האָבן זיי אַלע געטראָגן אויפֿן קאָפּ רויטע פֿיר־שפּיציקע היטעלעך מיט אַ שוואַרצן דאַשיק. כ׳האָב באַלד אַ טראַכט געטאָן, אַז זיי זײַנען נישט קיין לעבעדיקע, סתּם ליאַלקעס צו שפּילן זיך מיט זיי. ס׳האָט אַלץ אַרום אויסגעזען יום־טובֿדיק און פֿײַערלעך. צום הימל האָבן זיך געטראָגן הילכיקע ריטמישע קלאַנגען פֿון מאַרשן. דערנאָך האָט זיך באַוויזן די באַן, מיטן גרינעם לאָקאָמאָטיוו אין שפּיץ. די מוזיק איז אָפּגעהאַקט געוואָרן און ס׳האָבן זיך אַ טראָג געטאָן, ווי פֿײַלן, אויסגעשאָסן פֿון פֿאַרשידענע זײַטן, קורצע קאָמאַנדעס: ״סאָל־דאַטן, מאַרש־מאַרש!״

זיך נאָכגעגעבן דעם כּוח פֿון דער קאָמאַנדע, בין איך אויך פֿאַרשלעפּט געוואָרן אין אַ וואַגאָן. יאָ, כ׳האָב פֿאַרגעסן צו זאָגן, אַז יעדער פֿון די בראַווע סאָלדאַטן האָט געהאַט אַן אייגענע ביקס. אמת, ווי כ׳האָב זיך דערנאָך דערוווּסט, האָבן זיי קיין קוילן צו דער ביקס נישט באַקומען. איינער אַ סאָלדאַט האָט זיך געוויצלט, אַז מ׳האָט עס בכּיוון נישט געטאָן, זיי זאָלן נישט אָנהייבן שיסן איינער אינעם אַנדערן. אַלע האָבן זיך צעלאַכט, און איך, אַ צופֿרידענער, האָב אַ טראַכט געטאָן: ״צווישן זיי וועל איך אומבאַדינגט געפֿינען פֿאַר זיך אַ טאַטע!״

די באַן האָט זיך גערירט, פֿאַרציִענדיק איר מאָנאָטאָניק וויגליד אויף איינע און די זעלבע ווערטער: ״טוקע־טוק־טוק…״

נישט געוואַרט אויף קיין שום קאָמאַנדע, האָבן די סאָלדאַטן אָנגעהויבן דרעמלען יעדער אויף זײַן אָרט און אויף זײַן אופֿן, זיצנדיקערהייט, פֿאַרקוועטשט די ביקס צווישן די קני. ס׳איז געווען אַ מחיה אויף זיי צו קוקן. זיך פֿעסט אָנגעשפּאַרט מיט דער פּלייצע אינעם זיצווענטל, האָט איינער געפּיקט מיט דער נאָז צום טאַקט פֿונעם רעדער־געקלאַפּ; אַ צווייטער – פֿאַרוואָרפֿן דעם קאָפּ אויף צוריק, אַז דער גאָרגלקנאָפּ האָט שפּיציק אַרויסגעשטעקט אויפֿן דינעם האַלדז, און די אונטערשטע קינבאַק איז אים אַראָפּגעהאַנגען, אַרויסשטעלנדיק אויף באָווײַז צוויי שורות ווײַסע שאַרפֿע ציין. צו מאָל האָט מען געקאָנט זען, ווי איינער האָט פֿאַרלוירן זײַן קאָפּ אויפֿן אַקסל פֿון אַ צווייטן, וואָס זיצט לעבן אים, און יענער האָט זיך מיט זײַן באַק צוגעטוליעט צום חבֿרס קאָפּ… און אין דער לופֿטן, ווי אָנגעסיליעט אויפֿן כּסדרדיקן מאָטיוו פֿון דער באַן־וויגליד, האָבן זיך געטראָגן פֿאַרשיידענע מינים כראָפּענישן, סמאָטשקענישן, כאָרכלענישן, שנאָרכענישן, אַ קיצור, געזונטע לעבעדיקע קלאַנגען, וואָס ס׳איז מיר נאָך ביז אַהער נישט אויסגעקומען צו הערן.

״איצט, האָב איך אַ טראַכט געטאָן, איז די פּאַסיקע צײַט אויסצוזײַן אין אַלע ווינקעלעך פֿון דער באַן. זיך אַרײַנקוקן אין די פּנימער און, סוף־כּל־סוף, באַשליסן, ווער זאָל זײַן מײַן טאַטע. קיין סך צײַט האָט עס בײַ מיר נישט גענומען. כ׳האָב זיך פֿאַרלאָזט אויפֿן צוג לופֿט, וואָס האָט גראָד דורכגעיאָגט איבער די וואַגאָנען פֿון איין עק באַן ביזן אַנדערן, באַגלייט מיט די זעלבע קלאַנגען פֿון דער שלאָפֿנדיקער אַרמיי יונגע בראַווע סאָלדאַטן.

די זעלבע מונדירן אויף יעדן איינעם און די פּנימער, פֿאַרזונקען אינעם שלאָף, האָט אַלעמען געמאַכט ענלעך איינעם צום אַנדערן, טאַקע יאָ, ווי אַ מחנה ריזיקע זשוקן, אַרויסגעקראָכן פֿון איין גרויסער נאָרע. כ׳בין צעמישט געוואָרן: נישט אַבי וועמען זוך איך דאָך! כ׳האָב איין מאָל אויף די פּליטים־וועגן געהערט איינעם צו זאָגן בזה־הלשון: אַז דער טאַטע איז אַ וואָלף, איז דער זון אַ הונט מיט אויערן!.. מיט אָט די ווערטער האָט ער פֿאַרענדיקט זײַן טרויעריקע געשיכטע, ווי אַזוי ער האָט זיך על־פּי־נס געראַטעוועט. איך דערצייל זײַן געשיטע איבער ווי כ׳האָב זי געהערט:

״נאָכן פֿאַרכאַפּן און פֿאַרברענען אונדזער שטעטל, וווּ כ׳בין געבוירן געוואָרן און אויסגעלעבט מײַנע בעסטע יאָרן, האָבן די שׂונאים נישט געבונדן אונדז און נישט אײַנגעשמידט אין אײַזערנע קייטן. זיי האָבן געוווּסט, אַז מיר האָבן נישט וווּהין צו אַנטלויפֿן. מע וועט אונדז סײַ־ווי אָדער איבערגעבן צוריק אין זייערע הענט, אָדער פּשוט דערהרגענען. האָט מען אונדז געטריבן, ווי בהמות. צו אַלע צרות איז דווקא אין יענעם זומער געווען אַ מסוכּנע היץ און טריקעניש. מײַנע בני־עיר זײַנען געפֿאַלן פֿאַר דאָרשט און הונגער, ווי פֿליגן אין אַ פֿראָסט. איין טאָג האָט מען אונדז געפֿירט איבער אַ דאָרף, וואָס די אָרטיקע פּויערים פֿלעגן שטענדיק קומען צו אונדז אין שטעטל אין די ירידים־טעג. האָבן מיר זיך דערפֿרייט: זיי וועלן אויף אונדז רחמנות האָבן, דערלאַנגען אַ קוואָרט וואַסער, אַ שטיקל ברויט… אַזוי איז עס טאַקע געשען: די טאַטעס האָבן אַליין מורא געהאַט אַרויסצוגיין אונדז אַנטקעגן, האָבן זיי געשיקט זייערע קינדער. יענע האָבן מיט פֿרייד אונדז צוגעטראָגן הערינג און שטיקער ברויט, אײַנגעווייקט אין געזאַלצענער וואַסער. זיי האָבן געשריגן: ״איר האָט דאָך ליב געזאַלצענע מאכלים! עסט, געזונטערהייט!״ מיר האָבן געשלונגען, נישט געגעסן. אָבער גאָר אין גיכן דערפֿילט ווי עס ברענט אונדז אויס דאָס האַרץ. האָבן אַלע אָנגעהויבן שרײַען און זיך בעטן רחמים: ״כאָטש איין טרונק וואַסער!״ האָבן די גוטע ייִנגעלעך אונדז צוגעטראָגן אָנגעבלאָזענע לאָגלען. מיר האָבן זיך אויף די לאָגלען אַרויפֿגעוואַרפֿן, ווי פֿריִער אויפֿן געזאַלצענעם עסן. אָבער די לאָגלען זײַנען אויבן געווען שטאַרק פֿאַרצויגן און פֿאַרקניפּט. פֿון גרויס דאָרשט האָבן מיר געפּרוּווט מיט די ציין צערײַסן די קניפּן אויף די שנירלעך פֿון די לאָגלען… אין גיכן האָט זיך אַרויסגעוויזן, אַז די לאָגלען זײַנען נאָר אויף האַלב געווען אָנגעפֿילט מיט וואַסער, און נאָך האַלב – מיט ווינט. צעריסן די שנירלעך האָט דער ווינט פֿון די לאָגלען זיך אַרײַנגעריסן אין די געדערעם, און די וואַסער – אין די לונגען. מיר האָבן זיך געוואַלגערט אויף דער ערד מיט אויפֿגעשוואָלענע בײַכער, זיך געקאָרטשעט פֿאַר ווייטיק, און די פּויערישע קינדער האָבן אַרום אונדז אַרומגעשפּרונגען און זיך געפֿרייט״…

איך וויל נישט געבוירן ווערן צו זײַן אַ הונט מיט אויערן.

כּל־זמן די סאָלדאַטן דרעמלען און שלאָפֿן, וועל איך דערווײַל אַרײַנקוקן אין דעם שמאָלן פֿענצטער. די שויב איז פֿאַרשמוציקט, אין די ווינקלעך פֿאַרצויגן מיט שפּינוועבס. פֿון דעסטוועגן, קאָן מען עפּעס זען. ס׳איז האַרבסט און אַ געדיכטע גרויקייט באַוועגט זיך צוזאַמען מיט דער באַן. קיין לעבעדיקע נשמה נישט, נאָר אַ געל פֿעלד, סײַדן דאָ און דאָרט דורכגעלעכערט מיט ברייטע שוואַרצע גריבער. ווען ס׳ווענדט זיך פֿון מיר, וואָלט איך געוואָלט געבוירן ווערן אין אַ זוניקן פֿרימאָרגן. דאָס צערטלעכע שטראַלעכל שלאָגט זיך דורך דורכן פֿענצטער און שיקט מיר אַ גרוס פֿון דער ליכטיקער וועלט. דער גרוס קיצלט מיר די נאָז, כ׳פֿאַרזשמורע די אויגן און גיב אַ ניס. מײַן ערשטער ניס אין לעבן. ״צו געזונט! צו געזונט!״ – הערט זיך אַרום מיר. כ׳זע דערווײַל קיינעם נישט. איך פֿיל נאָר ווי מע דריקן פֿאָרזיכטיק צו מײַן מויל צו עפּעס אַ קײַלעכדיקער פּיפּקע. כ׳האָב מורא פֿאַר דעם. כ׳וויל עס נישט. כ׳שפּאַר זיך אָן מיטן נעזל אין אַ וואַרעמער ווייכער זאַך און פּלוצעם דערפֿיל ווי די פּיפּקע שפּריצט אויף מיר און טרעפֿט אין מײַן מויל אַרײַן, אויפֿן צינגל… ס׳איז טאַקע געשמאַק…

די טיר פֿונעם וואַגאָן האָט אַ קלאַפּ געטאָן און גלײַך נאָכן קלאַפּ האָט זיך דערהערט אַ צעצויגענער אויסגעשריי: ״קאַ־אַ־שע! קאַ־אַ־שע!״ – אַ פֿול בלעכער מאַנספּאַרשוין, מיט אַ ווײַסן פֿאַרפֿלעקטן פֿאַרטעך, אָנגעטאָן אַריבער זײַן שוואַרצן מונדיר, האָט געוועקט די סאָלדאַטן מיט זײַן קוויטשיק הענעריש קולכל. אין דער האַנט, ווי אַ פֿאָן, האָט ער געהאַלטן אַ לאַנגן אַלומיניענעם פּאָלאָניק. הינטער אים, זיך אײַנגעקלאַמערט אין די הענטלעך פֿון אַן אײַזערנעם קעסל־טערמאָס, מיט אַ פֿעסט־פֿאַרמאַכט דעקל, האָבן זיך געשלעפּט צוויי יונגע סאָלדאַטן, זײַנע העלפֿער. זיי האָבן צוגעטראָגן דעם קעסל מיט קאַשע צום איינציקן טישל, צוגעפֿעסטיקט צו דער וואַנט אין מיטן וואַגאָן און עס אויף דעם אַוועקגעשטעלט.

די סאָלדאַטן וועקן זיך אויף, כאַפּן זיך פֿאַר זייער רוקזאַק, אַרויסצושלעפּן פֿון דאָרט יעדער זײַן שיסעלע און לעפֿל. דערבײַ הערן זיך אומצופֿרידענע קולות: ״נאָך אַ מאָל קאַשע!״, ״נעכטן קאַשע, הײַנט קאַשע, יעדן טאָג נאָר קאַשע!״, ״אַחוץ קאַשע, זײַנען קיין אַנדערע עסנס ניטאָ?!״ – דער קעכער ענטפֿערט הויך און דײַטלעך: ״ראַ־צי־אָן!״ בשעת־מעשׂה שטעלט זיך אויס אַ ריי נאָך דער קאַשע. ״וואָס איז הײַנט פֿאַר אַ קאַשע?״ – ״פּערלגרויפּן!״ – שיסט באַלד אויס דער קעכער און מיטן פּאָלאָניק קריכט ער ווידער אינעם קעסל אַרײַן, אָנצונעמען אַ נײַע פּאָרציע. עס קלאַפּן די לעפֿלען אין די שיסעלעך, די סאָלדאַטן עסן נישט מיט גרויס הנאה, אָבער פֿאָרט טשמאָטשקען זיי זיך צו מיט די ליפּן. עס טראָגן זיך שטיקער רייד און גראָבע וויצן:

״די נאַכט וועט קיין בלאָז־אָרקעסטער נישט אויספֿעלן!״

״מ׳וועט שיסן מיט פֿערץ!״

״אַבי קיינעם נישט דערהרגענען!״

״שוין גיכער אַ גאַז־אַטאַקע!״

״מיר האָבן דאָך קיין גאַז מאַסקעס נישט״…

איינער האָט אַפֿילו זיך צעזונגען:

זיך אַראָפּגערעדט פֿון האַרץ

מיט אַ שטינקענדיקן פֿאַרץ…

דעם וואַגאָן האָט געטרייסלט פֿאַר געלעכטער. דער קעכער מיט זײַנע צוויי העלפֿער האָבן זיך געלאָזט ווײַטער, אין אַן אַנדער וואַגאָן, צעטיילן זייער קאַשע די אַנדערע סאָלדאַטן. נאָך זיי האָבן זיך נאָכגעשלעפּט פֿײַפֿן, בייזע קללות, אָבער פּאַמעלעך האָט זיך דער אומצופֿרידענער זשום אויסגעלאָשן. יעדער האָט זיך געמאַכט באַקוועם זײַן סידעלע, פֿאַרקוועטשט פֿעסטער די ביקס צווישן די פֿיס. דאָס וויגליד פֿון די שטאָלענע באַן־רעדער האָט ווידער אײַנגעוויגט די שטילקייט: ״טוקע־טוק־טוק, טוקע־טוק־טוק…״

איינער פֿון די עלטערע סאָלדאַטן האָט געזאָגט, אַז צו זײַן אַ בראַווער סאָלדאַט, דאַרף מען גוט עסן און גוט שלאָפֿן. איך טראַכט, אַז ווען אַלע סאָלדאַטן אין דער וועלט וואָלטן אַזוי געשמאַק געשלאָפֿן, וואָלטן קיין מלחמות נישט געווען. ווי מײַן שטייגער איז, קאָן איך נישט שלאָפֿן. בײַם אָנהייב האָב איך זיך צוגעהערט צו דער פֿאָרץ־שיסערײַ, וואָס האָט זיך געטראָגן פֿון אַלע זײַטן. מיך האָט עס נישט געאַרט – אַ ניט־געבוירן קינד, אַ ״גאָרנישט״ פֿילט סײַ ווי סײַ קיין ריחות נישט.

דאָס שוואַכע ליכט פֿון די צוויי לעמפּעלעך אין ביידע עקן פֿון וואַגאָן האָט קוים געצאַפּלט אויף דער סטעליע. איך דאַרף בכלל נישט קיין ליכט. איך זע אין דער פֿינצטער אויך; אָבער זיך לאָזן איבער דער באַן ממשיך צו זײַן מײַנע זוכענישן, האָט קיין זינען נישט געהאַט; כ׳וואָלט זיך אָנגעטראָפֿן אינעם זעלבן בילד און אין די זעלבע קלאַנגען. זעט אויס, אַז מײַן זוכעניש וועל איך מוזן דערווײַל אָפּלייגן אויף מאָרגן. אויף אַ בעסערער געלעגנהייט…

כ׳בין שוין גרייט געווען זיך מאָלן ווײַטער אין מײַן פֿאַנטאַזיע די ערשטע טעג נאָך מײַן געבוירן ווערן, ווי כ׳האָב דערהערט אַ שטיל סקאַוווּטשעניש: ״מאַמע…מאַמע…לאָז מיך נישט אַליין… כ׳וויל נישט אויפֿן פֿראָנט…״ פֿונעם שלאָף האָט גערעדט נאָך גאָר אַ יונג בחורל. זײַן קײַלעכדיק־אָפּגעשוירענעם קאָפּ האָט ער געהאַלטן גענייגט אויף אַ זײַט, קוים זיך צוגערירט צום אַקסל פֿונעם שכן, אויך אַ ״גרינער״ סאָלדאַט. ווי כ׳האָב פֿאַרשטאַנען, רופֿן אַזוי די געניטע סאָלדאַטן, די ״זיידעס״, די נאָך נישט אויסגעפּרוּווטע אין שלאַכט נאָוואָבראַנצעס. די ״זיידעס״ פֿאַרמײַדן נישט בײַ יעדן פֿאַל זיך פֿון די ״גרינע״ אויסלאַכן, אָפּחוזקן זיי, צווינגען צו טאָן אומריינע אַרבעטן, למשל, וואַשן דעם לאָך אינעם באַן־קלאָזעט; און אַפֿילו זיי אָפּשמײַסן אויך.

דאָס בחורל האָט זיך געהאַלטן מיט די פֿינגער פֿאַר אַ קנעפּל אויף זײַן מונדיר און עס געדרייט… כ׳האָב אַ טראַכט געטאָן, אַז מעגלעך, וואָלט ער געקאָנט ווערן מײַן טאַטע. ער האָט ברייטע שטאַרקע באַקביינער און אַ הויכן שטערן מיט רויטע פּרישטשיקלעך. אמת, פֿון זײַן בולבעוואַטער נאָז בין איך נישט אַנטציקט, דערפֿאַר אָבער האָט זיך אים אײַנגעגראָבן אין מיטן קין אַ חן־גריבעלע. כ׳וועל מאָרגן דאַרפֿן אים אַרײַנקוקן אין די אויגן… נאָר כ׳האָב זיך באַלד צוריקגעכאַפּט: ער דאַרף נאָך אַליין האָבן אַ מאַמע לעבן זיך…ניין, דאָס בחורל טויג מיר נישט פֿאַר אַ טאַטע. שוין גיכער עמעצער פֿון די ״זיידעס״…

גאַנץ פֿרי האָט די באַן זיך אָפּגעשטעלט. דער עלטערער צווישן די סאָלדאַטן, אַ סערזשאַנט מיט צוויי גאָלדענע פּאַסיקלעך אויף די רויטע עפּאָלעטן, האָט געגעבן אַ קאָמאַנדע אַרויסצוגיין פֿונעם וואַגאָן ״אויסגלײַכן די ביינער״, און צוליב אַנדערע באַדערפֿענישן.

אַ געדיכטער נעפּל האָט זיך אַראָפּגעלאָזט אויפֿן פֿעלד. די סאָלדאַטן האָבן אָנגעהויבן ״אויסגלײַכן די ביינער״; שטויסן און בוצקען איינער דעם צווייטן, אונטערשפּרינגען אויפֿן אָרט אָט אויף איין פֿוס און אָט אויפֿן צווייטן; אייניקע האָבן זיך צוגעכאַפּט צו די פּעקלעך מיט ציגאַרעטן, ווײַל אין די וואַגאָנען איז שטרענג פֿאַרווערט געווען צו רייכערן. זיך איבערגעמישט מיט די סאָלדאַטן פֿון אַנדערע וואַגאָנען, האָבן זיי זיך צונויפֿגעשלאָגן אין הייפֿלעך, הויך גערעדט, געלאַכט, און דער נעפּל האָט די קלאַנגען זייערע גיריק אײַנגעזאַפּט און איבערגעקאָכט אין זײַן פֿײַכטער טראַכט…

(פאָרזעצונג קומט)

דער לאַנגער וועג אַהיים

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

пятнадцать − восемь =