פֿאַרשפּעטיקטער עכאָ פֿון קאָביליאַנסקי־גאַס

מיר זײַנען נישט מער ווי

רעסטאַווראַטאָרס. מיר גייען ווײַטער!

                                 משה אַלטמאַן, ״מדרש פּינחס״

 

פֿאָרזעצונג. אָנהייב אין נומ. 11)

פֿאַרשפּעטיקטער עכאָ פֿון קאָביליאַנסקי־גאַס

צוגעשאַרט זיך צו מײַן ציל, בין איך שטיין געבליבן. ״וואָס ווײַטער?״ — האָט מיר געבויערט אין קאָפּ, און די פֿיס האָבן געגעבן דעם ענטפֿער — אַ צוויי שפּאַן צוריק און כ׳האָב זיך אָנגעשפּאַרט מיט דער פּלייצע אינעם גרויסן פֿענצטער. ס׳איז מיר געבליבן נאָר זיך אויסצודרייען און אַרײַנקוקן. מײַנע אויגן זײַנען, דאַכט זיך, דורך דער שויב אַרײַנגעקראָכן אינעווייניק, און גענישטער אין דער געדיכטער פֿינצטערניש. כ׳האָב גאָרנישט געזען… צוריק גערעדט, וואָס האָב איך דאָרט געוואָלט דערזען? און פּלוצעם האָט אַ סקריפּע געטאָן די טיר. ס׳האָט מיך ווי אָפּגעוואָרפֿן פֿונעם פֿענצטער, און ווען נישט די פּאָרענטשע, וואָלט איך זיכער אַראָפּגעפֿאַלן אין דעם ״רעשיקן באַרגטײַך״, וואָס וואָלט מיך משונה־גיך אַוועקגעטראָגן פֿונעם הויף, פֿון דער שטאָט — ווײַט, ווײַט אין די קאַרפּאַטן־בערג…

די יונגע פֿרוי האָט מיך באַטראַכט מיט אַ גוטמוטיקן שמייכל. כ׳האָב אַוודאי קיין מאָל נישט געזען איר פֿאַרשטאָרבענע מוטער, אָבער וועדליק דעם, וואָס די מומע סאָניע האָט פֿריִער דערציילט, איז די טאָכטער באמת געווען פֿון דעם זעלבן עפּלבוים — אַ בלאָנדע און אַ שיינע.

— דו ביסט באָריסעס פּלימעניק? — האָט זי געפֿרעגט.

— יאָ… און איר זײַט שיקסע טאַמאַרע?

זי האָט זיך צעלאַכט.

— אַז דו ווייסט שוין ווי איך הייס, רוף אָן דײַן נאָמען.

— איך הייס מיראָנטשיק, און איך בין אַ גאַסט.

— זייער אָנגענעם… — זי האָט זיך אַ גריבל געטאָן אין איר קליין קיישעלעך און עפּעס אַרויסגעשלעפּט, — דאָס איז אַ צייכן מיטן בילד פֿון דער טשערנאָוויצער שרײַבערין אָלגאַ קאָביליאַנסקי.

זי האָט זיך אָנגעבויגן צו מיר און דעם צייכן צוגעשפּיליעט צו מײַן העמדל פֿון דער לינקער זײַט. כ׳האָב דערפֿילט דעם צוריר פֿון אירע בלאָנדע האָר צו מײַן פּנים און דעם ריח פֿון פֿרישע עפּל.

— אַנטשולדיק, מיראָנטשיק, כ׳וואָלט דיך פֿאַרבעטן צו זיך אין שטוב, איך מוז אָבער לויפֿן צו דער אַרבעט…

כ׳האָב דערפֿילט, אַז נאָך אַ סעקונדע, און כ׳וועל שיקסע טאַמאַרען שוין קיין מאָל נישט זען. און כ׳האָב אויסגעשאָסן:

— ס׳איז אמת, אַז אײַער מאַן האָט אַ רעוואָלווער?

טאַמאַרע האָט זיך שוין געהאַט געלאָזט גיין איר וועג. מײַן פֿראַגע האָט זי אָבער אָפּגעשטעלט. זי האָט אויסגעדרייט צו מיר דעם קאָפּ און שטיל געענטפֿערט:

— זאָג, ביטע, דײַן מומען זי זאָל שלאָפֿן רויִק…

אַן אַנדער זאָרג, וואָס האָט אַרויסגעשטעקט פֿון מומע סאָניעס קלומעקל, איז געווען איר איידעם, מאַוריצי. זײַן נאָמען אַליין האָט מיר געקלונגען אויסטערליש, ווי פֿון אַ צירק־אַפֿישע. די מומע סאָניע האָט מיט שטאָלץ דערציילט, אַז פֿעטער מאַוריצי איז אַן עכטער טשערנאָוויצער ייִד פֿון זייער אַ רײַכער משפּחה. די סאָוועטן, ווען זיי זײַנען נאָר געקומען, האָבן זיי זײַן טאַטן אַרעסטירט צווישן די ערשטע און די מוטער מיט די קינדער פֿאַרשיקט קיין סיביר. אַ קליינטשיקער, מיט אַ ברייט קײַלעכדיק פּנים, פֿליישיקע באַקן, שטענדיק רויטע, צוליב דער געדיכטער נעץ אָדערלעך אויף זיי, און בלויע וווילע אויגן, — האָט ער גערעדט אַ פֿאַרדײַטשטן ייִדיש. מײַן באָבע פֿלעגט נישט תּמיד דערגיין צום טאָלק, וואָס האָט ער ערשט געזאָגט, און יעדעס מאָל איבערפֿרעגן, ווי זי וואָלט, חלילה, טויב געווען. אויף רוסיש — איז ווידער: עס האָט אויסגעזען, ווי ער וואָלט געשפּילט אין קינאָ אַ דײַטשישן פֿאַשיסט, וואָס רעדט אויף רוסיש. פֿלעגט פֿעטער מאַוריצי בדרך־כּלל שווײַגן, כּדי נישט מאַכן צעמישט די מענטשן אַרום אים. צוריק קיין טשערנאָוויץ האָט ער זיך אומגעקערט אַליין אין די מיט־פֿופֿציקער. די מוטער און די קלענערע צוויי שוועסטער זײַנען אומגעקומען אין דער פֿאַרשיקונג.

באַזאָרגט איז די מומע סאָניע געווען דערמיט, וואָס דער איידעם איז זייער אַ קרענקלעכער. ער האָט, נעבעך, אַ שוואַך האַרץ און שוואַכע נירן, און שוואַכע לונגען… געאַרבעט האָט פֿעטער מאַוריצי ווי אַ שאָפֿער אויף אַ לאַסטאויטאָ, וואָס צעפֿירט ברויט איבער די קראָמען. איין מאָל האָט ער מיך מיטגענומען, כ׳זאָל זען ווי מע באַקט ברויט. זײַן לאַסטאויטאָ האָט אויסגעזען ווי אַ גרויסע בודקע אויף רעדער. אינעווייניק אין דער בודקע זײַנען אויף הילצערנע פּאָליצעס, אין פֿלאַכע קעסטעלעך שורותווײַז אויסגעלייגט געווען כּל־מיני סאָרטן ברויט: גרויע און ווײַסע לעבלעך, שוואַרצע קלעצלעך, באַטאָנען, בולקעס און סײַקעס. ווען פֿעטער מאַוריצי האָט זיך בײַ דער ערשטער ברויטקראָם אָפּגעשטעלט און אויפֿגעשלאָסן די צוויי טירלעך אויף דער בודקע, האָט פֿון דאָרט אַ שלאָג געטאָן אַזאַ געשמאַקער ריח, אַז ס׳האָט זיך אַזש בײַ מיר פֿאַרדרייט דער קאָפּ. כ׳האָב מיט אַ מאָל דערפֿילט אַ הונגער, כאָטש די באָבע האָט מיך נישט אַרויסגעלאָזט פֿון שטוב ביז כ׳האָב נישט אויפֿגעגעסן דעם פֿרישטיק.

פֿעטער מאַוריצי האָט יעדעס מאָל אַראָפּגעשלעפּט פֿון די פּאָליצעס אַן אַנדער קעסטעלע מיט ברויט און עס אַליין אויפֿן אַקסל אָפּגעטראָגן אין קראָם אַרײַן. פֿאַרן פֿאַרשליסן צוריק די טירלעך פֿון דער בודקע, האָט ער פֿון אַ געפֿלאָכטן קיישל אַרויסגעשלעפּט און דערלאַנגט מיר אַ בייגל. כ׳האָב אים באַלד צוגעטראָגן צום מויל און אָפּגעביסן. שוין קײַענדיק, האָב איך אויסגעקוועטשט פֿון זיך: ״אַ דאַנק…״ — און דערהערט: ״פֿאָר דע געזונטהײַט״!

אַזוי זײַנען מיר אַרומגעפֿאָרן עטלעכע ברויט־קראָמען און יעדעס מאָל האָב איך באַקומען פֿון אים אַ בייגל, ווי אַ לוין פֿאַר ״מאַכן אים אַ קאָמפּאַניע״. ווי זײַן שטייגער איז, האָט פֿעטער מאַוריצי מער געשוויגן, פֿון דעסטוועגן, פֿלעגט ער פֿון צײַט צו צײַט מיר אָנווײַזן אויף אַ בנין און דערקלערן: ״דאָ איז געווען מײַן גימנאַזיום…״, ״אין די פּראַכטיקע געבײַדע, מיט צוויי ליִאָנס פֿון פֿאַסאַדע, האָט געלעבט מײַן נעיף חנה…״, ״די פּאַרק האָט געטראָגט די נאָמען פֿון קיניג פֿראַנץ יאָזעף״. ער האָט זיך באַמיט צו רעדן קלאָר און פּאַמעלעך, כ׳זאָל אים בעסער פֿאַרשטיין, דערבײַ געוואָרפֿן אין מײַן זײַט קורצע בליקן, געלאָזט אַ שמייכל הענגען אין דער לופֿטן, ווידער אַ טײַט געטאָן מיטן פֿינגער אינעם פֿענצטער און שוין אויף רוסיש געזאָגט: ״טשערנאָוויץ מוי דאָם!״ (טשערנאָוויץ איז מײַן היים) — נאָך די ווערטער האָט ער אויף אַ סעקונדע מער געקוקט אויף מיר און צוגעשאָקלט מיטן קאָפּ. צי ס׳האָט זיך מיר אויסגעדאַכט, אָבער אין זײַנע בלויע אויגן האָט ווי עפּעס אַ בלישטש געטאָן… ביז דער בעקערײַ זײַנען מיר טאַקע נישט דערפֿאָרן. דער לאַסטאויטאָ האָט זיך אויפֿן וועגן צעבראָכן און פֿעטער מאַוריצי האָט זיך קוים דערשלעפּט צום גאַראַזש.

די מומע דינה איז מײַן מאַמעס שוועסטערקינד. אין מאַרקולעשט האָבן זי די קינדער גערייצט: ״דינקעס בוימל קוועטש!״ פֿאַר וואָס אַזוי? ביז הײַנט, בשעתן רעדן, ״קוועטשט״ די מומע דינה כּסדר מיט די אויגן. ס׳איז בײַ איר אַזאַ נערוון־טיק. די ערשטע עטלעכע מינוט פֿון מײַן קומען קיין טשערנאָוויץ און זען מומע דינהן, האָט זיך מיר גלײַך געוואָלט לאַכן, איך בין אָבער גיך צוגעוווינט געוואָרן צו איר ״קוועטשן בוימל״. נאָך מער: כ׳האָב אַליין אויך אָנגעהויבן פּינטלען מיט די אויגן, ווי זיך נאָכגעקרימט. מיט איר וווּקס און דאַרקייט וואָלט מומע דינה, ווי איר מאַמע, געקאָנט שלאָפֿן אויפֿן פֿענצטערברעט אינעם אייבערשטן צימער. להיפּוך צו איר מאַן, רעדט זי אַ סך און גיך. אַפֿילו זײַן נאָמען פֿליט אַרויס פֿון איר מויל, ווי זי וואָלט אַ ניס געטאָן — ״מאַרצי…״

די בעסטע צײַט פֿון מײַן פֿאַרברענגען אין טשערנאָוויץ קומט זונטיק נאָך מיטאָג. אַלע פּוצן זיך אויס. איך אויך, כ׳האָב דאָך נישט אומזיסט מיטגעשלעפּט מײַן יום־טובֿדיקן קאָסטיום און שיך. מיר גייען זיך דורכשפּאַצירן אין צענטער אַרײַן אויף קאָביליאַנסקי־גאַס. דער וועג איז אויסגעפֿלאַסטערט — איין ברוקשטיין צו אַן אַנדערן, ס׳איז שווער זיך צו ספּאָטיקען. פֿון ביידע זײַטן ציִען זיך אויסגעשטעלט אַלטע בנינים, וואַנט צו וואַנט, איין בנין איז נישט ענלעך צו אַן אַנדערן; האָט זײַנע אייגענע אַרכיטעקטור־קונצן — אַרקעס, קאַרניזן, באַרעליעפֿן, סקולפּטור־פֿיגורן… איך האָב אַוודאי דעמאָלט, אין מײַן ווײַטער קינדשאַפֿט, נישט געטראַכט וועגן די אַלע פּיטשעווקעס, נאָר כ׳האָב געפֿילט, אפֿשר צום ערשטן מאָל אין מײַן קורץ לעבן, אַז די מעשׂהלעך, וואָס די באָבע דערציילט און די מאַמע לייענט מיר פֿאַרן שלאָף, קאָנען אויך זיך טרעפֿן אינעם לעבן; אַז עס זײַנען דאָ אויף דער וועלט גרויסע שטעט מיט שיינע פּאַלאַצן און שלעסער, ברייטע פּלעצער מיט הויכע מאָנומעטן און אַ סך טויבן אַרום און אַרום, לאַנגע ברוקירטע גאַסן מיט ״פּראַכטיקע געבײַדעס״ און, אַז ס׳וועט קומען אַ צײַט, ווען איך וועל די שיינקייט זען מיט מײַנע אייגענע אויגן…

דערווײַל, אין מײַן קינדערשער פֿאַנטאַזיע האָב איך, שפּאַצירנדיק אויף דער באַרימטער קאָביליאַנסקי־גאַס, געפֿילט זיך אַ פֿאַרכּישופֿטער; און ווען נישט די באָבע, וואָס האָט מיך פֿעסט געהאַלטן בײַ דער האַנט, וואָלט איך שוין, ווי אַ באַלאָן, געשוועבט אין דער לופֿטן איבער די קעפּ פֿון דעם שפּאַצירנדיקן טשערנאָוויצער עולם.

2

און אָט בין איך ווידער אויף דער טשערנאָוויצער קאָביליאַנסקי־גאַס. וויפֿל יאָר איז זינט דעמאָלט אַדורך? אַ גאַנץ לעבן. נײַע צײַטן נײַע גאַסן, ריכטיקער — נײַע נעמען פֿון די אַלטע גאַסן. קאָביליאַנסקי־גאַס איז געבליבן אויפֿן אַלטן נאָמען. זעט אויס, אַז די שאַפֿונגען פֿון דער שרײַבערין אָלגאַ קאָביליאַנסקי און איר טעטיקייט ווי אַ פֿעמיניסטקע, האָבן געשטימט סײַ מיט דער אידעאָלאָגיע פֿון דער סאָוועטישער מאַכט און סײַ מיט די פּרינציפּן פֿון דער איצטיקער, נאַציאָנאַלער מאַכט. יעדנפֿאַלס, די רעסטאַווראַציע איז דער קאָביליאַנסקי־גאַס צו ניץ געקומען. די באַנײַטקייט האָט איר און דער גאַנצער שטאָט בכלל אומגעקערט דעם אַמאָליקן שם פֿון קליין־ווין אויפֿן טײַך פּרוט.

דער אָנדענק־שילד אויף דער וואַנט פֿון אַ צוויי־גאָרנדיקן הויז האָט צוגעצויגן מײַן אויפֿמערק. דורך דעם מגן־דוד האָט אַרויסגעקוקט דאָס פּנים פֿונעם ייִדישן שרײַבער משה אַלטמאַן. אַ געבוירענער אינעם בעסאַראַבער שטעטל ליפּקאַן, האָט ער זײַנען רײַפֿע יאָרן אויסגעלעבט אין טשערנאָוויץ. דער שרײַבער האָט ווי אַרויסגעקוקט פֿון דער טשערנאָוויצער ייִדישער פֿאַרגאַנגענהייט אינעם הײַנט, וווּ קיין ייִדן זײַנען כּמעט נישט געבליבן. נידעריקער, אָפּגעטיילט פֿונעם קאָפּ, ווי זיי וואָלטן זיך אַרויסגעריסן פֿון דער אייביקייט, האָבן זײַנע הענט זיך אָנגעשפּאַרט אויפֿן שטעקן, וואָס האָט מער דערמאָנט אַ שווערד. בײַם לעבן האָט דער ״שווערד״ נישט געראַטעוועט דעם שרײַבער ניט פֿון די אָנפֿאַלן פֿון זײַנע ייִדישע קעגנער און נישט פֿון די מאַכט־רדיפֿות.

(פֿאָרזעצונג קומט)

Эхо запоздалое

Мы не более чем реставраторы. Мы идем дальше!

Мойше Альтман. «Медрэш-Пинхэс»

(«Сказание Пинхоса»)

(Продолжение. Начало в № 11)

 

Приблизившись, я остановился. «Что дальше?» – спрашивал я себя, и ноги сами дали ответ. Два шага назад – и я уже был возле окна. Оставалось лишь повернуться и посмотреть. Мой взгляд, казалось, проникал внутрь сквозь стекло и блуждал в непроглядной тьме. Я ничего не видел… Да и что я хотел там увидеть? Внезапно скрипнула дверь. Меня будто отбросило от окна, и, если бы не перила, я непременно упал бы в «стремительную горную реку», которая унесла бы меня со двора, из города – далеко, далеко в Карпатские горы…

Молодая женщина смотрела на меня с приветливой улыбкой. Я, конечно, никогда не видел ее покойную мать, но, как и говорила тетя Соня, дочь была яблоком с той же яблони – белокурая красавица.

– Ты племянник Бориса? – спросила она.

– Да… А вы шикса Тамара?

Она рассмеялась.

– Раз уж ты знаешь мое имя, назови свое.

– Меня зовут Мирончик, я приехал в гости.

– Очень приятно… – она что-то поискала в сумоч-ке и извлекла оттуда маленькую вещицу. – Это значок с портретом черновицкой писательницы Ольги Кобылянской.

 

Тамара наклонилась ко мне и прикрепила значок на рубашку. На мгновение я ощутил на своем лице прикосновение ее белокурых волос и почувствовал запах яблок.

– Извини, Мирончик, я бы пригласила тебя в гости, но мне надо бежать на работу…

Еще секунда, и я больше никогда ее не увижу.

– Это правда, что у твоего мужа есть револьвер?

Тамара уже уходила, но мой вопрос остановил ее.

– Передай, пожалуйста, тете, чтобы она не волновалась…

А тетя Соня продолжала распутывать свой клубок тревог — зять Маурици. Само его имя звучало для меня странно. Оно будто сошло с цирковой афиши. Тетя Соня с гордостью рассказывала, что Маурици – настоящий черновицкий еврей и происходит из богатой семьи. Когда сюда пришли Советы, его отца арестовали в числе первых, а мать с тремя детьми сослали в Сибирь. Невысокий, с широким круглым лицом, толстыми щеками, всегда красными из-за густой сосудистой сетки, и добрыми голубыми глазами – таким я его запомнил. Когда Маурици говорил на своем немецком идише, моя бабушка никак не могла понять, о чем он толкует, и всякий раз переспрашивала, будто она, не дай бог, оглохла. А его русский звучал так, будто он играл в кино немецкого фашиста, который «пытаеса кофорит по-руска». По этой причине дядя Маурици в основном молчал, чтобы не приводить окружающих в замешательство. Назад в Черновцы он вернулся один в середине пятидесятых. Мать и две его сестренки погибли в ссылке.

Беспокоилась тетя Соня о здоровье зятя. У него было больное сердце и почки, и слабые легкие… Работал дядя Маурици водителем на хлебовозке. Однажды он взял меня с собой, чтобы я посмотрел, как пекут хлеб. Его грузовик выглядел, как большая будка на колесах. Внутри нее на деревянных полочках лежали рядком в невысоких лотках разные сорта хлеба: буханки серого и белого, черные кирпичики, батоны и сайки. Когда дядя Маурици остановился у первого хлебного магазина и распахнул дверцы будки, оттуда вырвался такой вкусный запах, что у меня даже голова закружилась. Я сразу же почувствовал голод, хотя бабушка не выпустила меня из дома, пока не доел завтрак.

 

Дядя Маурици сам вынимал лотки с хлебом и сам относил их на плече в магазин. А прежде чем закрыть дверцы будки, он протягивал мне бублик. Я смачно откусывал и благодарил с набитым ртом: «Шпашибо». «На сторовьюшко», – радовался дядя Маурици.

Так мы объехали несколько хлебных магазинов, и всякий раз я получал от него бублик под предлогом «составить ему компанию». По привычке дядя Маурици больше молчал, но время от времени показывал какое-нибудь здание и объяснял: «Зтесь пыло мое кимназиум», «ф этот том с дфа леф на фасат жила моя племяниса Хана», «этот парк носиль имья король Франц Йозэф». Он старался говорить внятно и медленно, чтобы я его лучше понимал, временами посматривал на меня, улыбаясь, снова показывал пальцем в окно и с гордостью добавлял: «Шерновис – мой том!». После этих слов он смотрел на меня чуть дольше и кивал головой. Может, мне показалось, но в эти моменты его голубые глаза наполнялись каким-то особенным светом… До пекарни мы так и не доехали. Грузовик по дороге сломался, и мы едва добрались до гаража.

Тетя Дина – двоюродная сестра моей мамы. В Маркулештах дети дали ей прозвище «Динка-моргалка». Почему? У нее был нервный тик и казалось, что она все время подмигивает. Когда я впервые приехал в Черновцы и увидел тетю Дину, я чуть не рассмеялся. Но потом я быстро привык к этой ее особенности. Более того, глядя на тетю Дину, я словно и сам «заражался» этим тиком и начинал часто мигать. Ростом и худобой вся в мать, тетя Дина тоже могла бы спать на подоконнике. Говорила она много и быстро, в отличие от своего мужа. И даже его имя вылетало из ее рта так, будто она чихала – «Марци…».

Особенный момент в Черновцах наступал для меня по воскресеньям после обеда. Вся семья облачалась в лучшие одежды. И я тоже. Не напрасно же я вез с собой праздничный костюм и новые ботинки. Мы идем гулять в центр – на улицу Ольги Кобылянской! Дорога ровнехонькая, каменная брусчатка лежит одна к одной, не споткнешься. По обеим сторонам улицы тянутся старинные здания, стена к стене, ни одно сооружение не похоже на другое, каждое имеет свои архитектурные особенности – арки, карнизы, барельефы, скульптурные изображения… Тогда, в детстве, я, конечно, не думал об архитектурных стилях, но чувствовал, возможно, впервые за мою короткую жизнь, что сказки, которые рассказывала мне бабушка и читала мама перед сном, могут происходить и в жизни; что есть в мире большие города с красивыми дворцами и высокими монументами, длинные мощеные улицы с «роскошными зданиями» и что придет время, когда я увижу эту красоту собственными глазами…

А покуда, гуляя по знаменитой улице, я был как завороженный, и, если бы не бабушка, которая крепко держала меня за руку, я мог, казалось, превратиться в воздушный шарик и поплыть в воздухе над головами почтенной публики, совершающей свой неспешный променад.

 

2

 

И вот я вновь в Черновцах, на улице Кобылянской. Сколько лет прошло с той поры? Целая жизнь.

Новые времена – новые улицы. Точнее – новые названия старых улиц. Но единственная пешеходная улица в Черновцах по-прежнему носит свое имя. Похоже, что произведения писательницы Ольги Кобылянской и ее феминистская деятельность соответствовала как идеологии советской власти, так и нынешней, национальной власти. Как бы то ни было, реставрация на улице Кобылянской пошла ей на пользу. Обновление вернуло ей и всему городу прежнее очарование маленькой Вены на реке Прут.

Мое внимание привлек барельеф на стене двухэтажного дома: лицо еврейского писателя Мойше Альтмана в обрамлении звезды Давида. Уроженец бессарабского местечка Липканы, в свои зрелые годы он жил в Черновцах. И теперь, будто вырвавшись из вечности, выглядывал из черновицкого еврейского прошлого в день сегодняшний, где не осталось почти ни одного еврея. Ниже скульптурного портрета – руки писателя, опирающиеся на трость, больше похожую на меч. При жизни «меч» не спас писателя ни от нападок его литературных завистников, ни от злодеяний власть вершащих.

(Продолжение следует)

Борис Сандлер

Перевод с идиша Елены Сарашевской

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *