Идиш

די ערשטע אין ישראל

דער קאָלעדזש אין קצרין איז די ערשטע אין ישראל הויכשול, וועלכע האָט געעפנט א ספּעציעלן שפּראך-קורס פאר סטודענטן און פּעדאגאָגן. דער קורס שליסט אײַן דאָס אויסלערנען זיך די יסודות און קולטור-ירושה פון דרײַ ייִדישע שפּראכן, וועלכע זײַנען אויפגעקומען אין גלות — ייִדיש, לאדינאָ און א מאגריבער דיאלעקט (אויף דער שפּראך האָבן גערעדט די ייִדן פון […]

א ביסל זון אין דער קאלטער סיביר

אין נאָוואָסיבירסק האָט זיך געעפנט אן אומגעוויינלעכע אויסשטעלונג: אויף איר זײַנען פאָרגעשטעלט עטלעכע צענדליקער פּאָר טעניס-ראקעטקעס פון ישראל ראקעטקעס-קאווענעס, ראקעטקעס-קאקטוסן, ראקעטקעס אין פאָרם פון חמסה און פרוכטאָווע ביימער, ראקעטקעס מיט ישראלדיקע פּייזאזשן און ים-מאָטיוון, ראקעטקעס מיט דער נאציאָנאלער פלאג — ניט איבערצורעכענען אלץ. יעדער עקספּאָנאט איז אינטערעסאנט, מע קען פארברענגען אויף דער אויסשטעלונג עטלעכע שעה […]

כדי געפינען די נעמען פון די קרבנות

יד ושם וועט זוכן אין רוסלאנד די דאָקומענטן וועגן דעם חורבן כדי געפינען און פארהיטן פאר דער געשיכטע די אומבאוווּסטע נעמען און גורלות פון די מענטשן, וועלכע זײַנען אומגעקומען פון די הענט פון די נאציס און זייערע מיטהעלפערס

די גאָלדענע פּאווע

איז די גאָלדענע פּאווע געפלויגן, געפלויגן. און די נאכט האָט געעפנט די גאָלדענע אויגן, ליכטיקער מײַנער, שלאָף אײַן. די נאכט האָט געעפנט די גאָלדענע אויגן, בין איך פידל געוואָרן און דו דער בויגן. אומרויִקער מײַנער, שלאָף אײַן. בין איך פידל געוואָרן און דו דער בויגן. און דאָס גליק איבער אונדז האָט פארליבט זיך געבויגן. צערטלעכער […]

א ייִדישער סאָלאָוויי

די וועלט האָט אויף אייביק זיך געזעגענען מיט נחמה ליפשיץ. די פּראָמינענטע ייִדישע זינגערין איז ניפטר געוואָרן אין ישראל אין עלטער פון 98 יאָר. נחמה ליפשיץ איז געווען איינע פון די ווייניקע זינגערינס אין סאָוועטן-פארבאנד, וועמען מע האָט דערלויבט זינגען אויף ייִדיש. אין 9691 יאָר האָט זי געמאכט עליה, געארבעט אין ישראל אין א ביבליאָטעק […]

ווידער אויפן בארג-אָפּריס

יעווגעני יעווטושענקאָ — דאָס דאָזיקע יינגל איז ניט קיין ייִד? — ניין? קיין ייִד. — פארוואָס זשע שרײַבט ער אין זײַן אווטאָביאָגראפיע וועגן דעם באבי יאר? — אזא חשד איז געפאלן אויף אנאטאָלי קוזנעצאָוון, א יונגן זשורנאליסט פון קיִעוו, מחמת זײַן ”ניט-געזונטן אינטערעס“ צו דער טראגעדיע אין באבי יאר. דעמלט איז שוין דורכגעגאן א יאָר […]

נאָך אין די דרײַסיקער יאָרן האָט דוד בערגעלסאָן געזאָגט וועגן משה טייפן, אז דאָס איז ווירקלעך א זעלטענער דיכטער און אָריגינעלער טאלאנט. משה טייף איז געווען א מײַסטער פון א קורצער ליד, פון פאָלקסטימלעכער באלאדע, פון קאָלאָריטפולער פּאָעמע. מיט א קינסטלערישער קראפט האָט ער דערהויבן דעם באלאדע-זשאנער צו דער הייך פון דער וועלט-ליטעראטור.

נאָך אין די דרײַסיקער יאָרן האָט דוד בערגעלסאָן געזאָגט וועגן משה טייפן, אז דאָס איז ווירקלעך א זעלטענער דיכטער און אָריגינעלער טאלאנט. משה טייף איז געווען א מײַסטער פון א קורצער ליד, פון פאָלקסטימלעכער באלאדע, פון קאָלאָריטפולער פּאָעמע. מיט א קינסטלערישער קראפט האָט ער דערהויבן דעם באלאדע-זשאנער צו דער הייך פון דער וועלט-ליטעראטור. באזונדערס פרוכטבאר […]

דאָס ווידערקול פון דער געשיכטע

אינעם ארכיוו פון דער נאציאָנאלער ביבליאָטעק פון ישראל האָט מען געפונען א טעלעגראם פון 3491 יאָר, וואָס דער פירער פון עסעס היינריך הימלער האָט געשיקט דעם מופטי פון ירושלים אמין אל-הוסייני אין דער טעלעגראם אויף דער דײַטשישער שפּראך ווערט מיטגעטיילט, אז ”די נאציאָנאל-סאָציאליסטישע באוועגונג פונעם גרויסן דײַטשלאנד לאָזט ניט אראָפּ דאָס אויג פון די אראבער, […]

טשאטשא-נופּורי — טיאטיא-דאקע: 8 אינטערעסאנטע פאקטן וועגן דעם וווּלקאן טיאטיא

טיאטיא — איז א העכסטער אקטיווער וווּלקאן און א סימבאָל פונעם רוסלענדישן אינדזל קונאשיר (קורילן). ער איז 9181 מעטער אין דער הייך און א דיאמעטער פון זײַן קראטער איז מער ווי א קילאָמעטער. די אלטגעזעסענע תושבים האָבן אים אָנגערופן ”טשאטשא-נופּורי“, וואָס מיינט ”א פאָטער א בארג“. די יאפּאנער רופט אים ”טיאטיא-דאקע. פאר א ריכטיקער פאָרם […]

אזוי לאנג ווי מען לעבט איז דאָ האָפענונג: EGAC EHT פון רות מינסקי-סענדער

רות (ריווע) מינסקי-סענדערס EGAC EHT (די שטײַג, 6891) איז זייער א רירנדיק און אינטערעסאנט ביכל. די שרײַבערין דערציילט וועגן איר לעבן הארט פאר דער מלחמה, און דער עיקר וועגן איר לעבן אין לאָדזשער געטאָ. זי דערציילט וועגן אלע אירע איבערלעבונגען דאָרטן, די מענטשן וואָס זי האָט געטראָפן, וועגן איר ארבעט אינעם שנײַדערײַ-שאָפּ (ארבעטס-ווארשטאט אין געטאָ-לשון), […]

וואָס איז דער סוד פון אלבערט איינשטיין?

די מערהײַט מענטשן, אויב מע וועט זיי בעטן איבערצורעכענען די גרעסטע פיזיקערס פון דער וועלט, וועלן געוויס צום אלעם ערשטן אָנרופן דעם נאָמען פון אלבערט איינשטיין. דאכט זיך, אז זײַן וויסנשאפטלעכע ירושה איז גענוי אויסגעפאָרשט און אז אין זײַן ביאָגראפיע זײַנען ניטאָ קיין סודות. אָבער דאָס איז גלאט נישט אזוי ”אָן א ברעקל טאלאנט“

דער זינגער אוטיאָסאָוו און דאָס ליד ”ווײַסע שיף”

ס’איז מסתמא נישטאָ הײַנט אזא שאָו-זינגער אָדער זינגערין, וואָס זאָל נישט האָבן געמאכט, כאָטש פון איין ליד זייערס א ”קליפּ“ — א מין קורצער פילם מיט אן אייגענעם סיזשעט. דאָס ענגלישע וואָרט ”PILC”, מיינט אויף ייִדיש קלעמערל. אינעם אמעריקאנער ייִידש טרעפט זיך דער זאָג, ”קליפּ-און-קלאָר“ — א מין פּאראפראזע פון דעם פארשפּרייטן ייִדישן זאָג, ”קורץ-און-שארף”. […]

ווינט פון ענדערונגען

”ווינט פון ענדערונגען“ — מיט אזא טעמע זײַנען פארייניקט פערציק אויסשטעלונגען פועם 01טער אינטערנאציאָנאלן ביענאלע ”מאָדע און סטיל אין פאָטאָגראפיע — 7102“. איינע פון די סאמע בולטע עקספּאָזאָצאָעס האָט זיך געעפנט אין מאָסקווע אין מולטימעדיא ארטא-מוזיי. אייגנטלעך, עס זײַנען צוויי אויסשטעלונגען פון צוויי פארשיידענע, אָבער אין עפּעס-וואָס זייער ענלעכע מײַסטערס — מישעל סימא און איגאָר […]

א כאסענע אין ביראָבידזשאן

וואָס האָט זיך עס צעשלעפּט אזוי, צערוישט ביראָבידזשאן? דאָס איז מען אף א כאסענע א ייִדישער געגאן! נו, נו, איז דאָס א כאסענע א פריילעכע געווען, די וועלט האָט אזא כאסענע נאָך קיינמאָל ניט געזען! מיט פרייד האָט מען און ברייט האָט מען די כאסענע געגרייט, עס האָבן זיבן נייטערנס די פּאָוועלע גענייט, עס האָבן […]