Идиш

אין דער עסטרײַכישער הויפּט=שטאָט איז דורכגעגאן די 31=טע אייראָפּעיִשע מכביה, אין וועלכער עס האָבן אָנטיילגענומען מער פון 0081 ייִדישע ספּאָרטסמענען פונעם גאנצן קאָנטינענט.

זומער 1491 יאָר, אין די ערשטע טעג פון דער גרויסער פאָטערלענדישער מילכאָמע, זײַנען אין א סאך מיזרעך=אייראָפּעיִשע שטעט און שטעטלעך פאָרגעקומען די בלוטיקע ייִדישע פּאָגראָמען.

דעם 01=טן יול איז אין רוים אין עלטער פון 29 יאָר געשטאָרבן רובינאָ ראָמעאָ סאלמאָני, א מענטש, וועמעס ביִאָגראפיע איז געווען געלייגט אין גרונט פונעם סיוזשעט פונעם באוווּסטן פילם פון דעם איטאליענישן רעזשיסער ראָבערטאָ בעניני ”דאָס לעבן איז וווּנדערשיין“.

די אדמיניסטראציע פונעם פּרעמיער=מיניסטער פון ייִסראָעל און דער צענטער פון דער יערושע אפן נאָמען פון מענאכעם בעגין פּלאנירן אין דער נאָענטסטער צײַט אָרגאניזירן די אונטערוואסער=עקספּעדיציע קעדיי געפינען די רעשטלעך פון דער דערטרענקענער שיף ”אלטאלענא“.

אין ייִסראָעל האָט זיך אָנגעהויבן די ארבעט איבער א פילם אין א סאך סעריעס וועגן דעם פּאָרפאָלק, וועלכס איז געווען פארווערבירט דורך דער רוסלענדישער אויסשפּיר=דינסט. אינעם נײַעם פילם ”גאָרדינס קעמערל“ וועלן מארק איוואניר און נאטאליא ווויטולעוויטש=מאנאָר שפּילן דעם רוסישן רעזידענט און זײַן ווײַב.

דעם 11=טן און 21=טן יול איז אינעם ייִדישן קולטור=צענטער DNARG TIEB אין אָדעס דורכגעגאן די פּרעמיערע פונעם ספּעקטאקל ”באבעל: וויִאזוי איז עס פאָרגעקומען אין אָדעס“, אין וועלכן עס שפּילט דאָס אייניקל פונעם שרײַבער, דער אמעריקאנער אקטיאָר און רעזשיסער אנדריי מאלאיעוו=באבעל.

דער הויפּט=ראָוו פון מאָסקווע פּינכאס גאָלדשמידט איז געווען אויסגעקליבן אלס א נײַער פּרעזידענט פון דער קאָנפערענץ פון אייראָפּעיִשע ראבאָנים.

די קינדער פון דער ייִדישער קעהילע פון באָברוּיסק און זייערע עלטערן זײַנען אָפּגעווען אף אן עקסקורסיע אינעם דאָרף קראסני בערעג אפן אָרט פונעם קינדער=קאָנצענטראציע= לאגער.

”מיר האָבן זיך פארזאמלט דאָ, לעבן דער סינאגאָגע פון יאסי, עלטסטער אין רומעניע, קעדיי עפענען אן אָבעליסק אין אָנדענק וועגן די טויזנטער ייִדן, וועלכע זײַנען געווען דערהארגעט סאָף יון 1491 יאָר“, - מיט אזעלכע ווערטער האָט געעפנט די צערעמאָניע דער הויפּט פון דער יאסער קעהילע אווראָם גילטאן.

אין איינער פון די אמאָל שענסטע סינאגאָגעס פון דער ליווישער הויפּט=שטאָט טריפּאָלי קען מען הײַנט ארײַנקומען סײַדן דורך א לאָך אין דער הינטערשטער וואנט, פארלייגטע מיט מיסט און אלטן שוכווארג.

די ייִדישע קעהילע פון דובאָסארי שטעלט אוף א נײַעם מעמאָריִאל= קאָמפּלעקס אפן אָרט פונעם מאסעוון דערמאָרדן פון מאָלדאווישע ייִדן אין סענטיאבער 1491 יאָר.

די אויסשטעלונג ”אני לייבאָוויץ.

אינעם דאָרף סידאָריטשי פונעם אינוואנקאָווסקער ראיאָן, קיִעווער געגנט, האָט מען אוועקגעשטעלט א דענקמאָל דעם געוועזענעם פּרעמיער=מיניסטער פון ייִסראָעל איכצאָק ראבינען. וועגן דעם טיילט מיט די אוקראיִנישע אינפאָרמאציאָנעלע אגענטור TEN.AGIL, פארופנדיק זיך אף דער פּרעסע=דינסט פון דער קיִעווער געגנטלעכער מעלוכע=אדמיניסטראציע.

א וווּנדערלעכער מוזיי, צונויפגעשטעלטער פון דאָקומענטן און פאָטאָגראפיעס און איבערגעפלאָכטן אין א בוך, איז אופגעשטעלט דורך רימע שווארצמאן, די טאָכטער פונעם אינוואליד פון דער מילכאָמע איסאק בראָך (8191-6991) און דער האָרעפּאשניצע פון הינטערלאנד קלארע בראָך (5291-0102